ఒకసారి, మహర్షి నారదుడు శ్రద్ధగా విన్నాడు. ఆ సమయంలో, మంత్రాల విశేష గుణదోషాలను గురువు వివరించసాగారు. ‘‘నారదా! కొన్ని మంత్రాలు తక్షణ ఫలితాన్ని ఇవ్వవు; వాటి అనుగ్రహం పొందడానికి భక్తులు చాలా కాలం పట్టుదలగా తపస్సు చేయాలి. అలాంటి మంత్రాలను ‘విరక్తమైనవి’ అని అంటారు. మరికొన్ని మంత్రాలు, ‘బధిర మంత్రాలు’గా ప్రసిద్ధి; ఇవి చాలా కష్టపడి చేసినా కొద్దిపాటి ఫలితమే ఇస్తాయి. అలాగే, ‘కన్నులేని మంత్రం’ను ఎంత శ్రమించినా సిద్ధి దొరకదు. ‘హంస’, ‘ఇందు’, ‘స’తో కూడినవి, ‘ఫ’తో కూడినవి, లేదా కవచంతో కూడినవి—ఇలాంటి మంత్రాల మధ్యలో, తలపై రెండు అక్షరాలు ఉంటాయి. వాటిలో ‘ల’ మరియు ‘క’ అక్షరాలు లేవు. మానవునికి సంబంధించిన మంత్ర తలపై అగ్ని, వాయువు కలిసివుంటాయి. రెండు, మూడు, ఆరు లేదా ఎనిమిది అక్షరాల మంత్రాల్లో కన్నీటి లక్షణం కనిపిస్తుంది. ‘హ’ అక్షరం శక్తిగా ఉంటుంది; లేకపోతే ఆ మంత్రం భయంకరంగా మారుతుంది. అశుద్ధమైన మంత్రాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి—అది చాలా కష్టపడి చేసినా ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. మంత్రంలో కన్నీటి లక్షణం ఉంటే, దాన్ని రహస్యంగా జపించాలి. మంత్రం విరిగిపోతే, దాన్ని వదిలేయాలి, ఎందుకంటే అది కలవరపెట్టే ఫలితాలను ఇస్తుంది. మంత్రం లేదా విద్యా పదిహేడు అక్షరాలదైనా ఉండొచ్చు. మధ్యలో కన్నీటి లక్షణం ఉంటే, ఆ మంత్రం మృదువుగా భావించాలి. మంత్రం ప్రారంభంలో, మధ్యలో, తలపై—ఇలా నాలుగు చోట్ల కన్నీటి లక్షణం ఉండొచ్చు. ఇలాగే, ఇరవై అక్షరాల మంత్రం, కోరికతో కూడినది అని చెబుతారు. ఏడాది అక్షరాల మంత్రాన్ని ‘బాల మంత్రం’ అంటారు; ఎనిమిది అక్షరాల మంత్రం యవ్వనంతో కూడినది. ముప్పై, అరవై నాలుగు, వంద అక్షరాల మంత్రాలు కూడా ఉన్నాయి. తొమ్మిది అక్షరాల మంత్రం ‘త’ అక్షరంతో కలిసివుంటే, దాన్ని ముప్పై రెట్లు అని పిలుస్తారు. మంత్రం చివర్లో కిరీటం, కవచం, కన్ను, కన్నీటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఆ మంత్రం ప్రారంభంలో, మధ్యలో, చివరలో ‘ఫట్’ అక్షరం ఆరు సార్లు కనిపించాలి. ఒక అక్షర మంత్రాన్ని ‘కూట మంత్రం’ అంటారు; అది విడదీయలేనిది. ఆరు అక్షరాల మంత్రం, లేదా బీజం లేనిది, లేదా ఏడాది సార్లు ఒకటిన్నర అయినదైనా ఉండొచ్చు. ఒకటిన్నర బీజాలతో, మూడు బీజాలతో కూడిన ఇరవై అక్షరాల మంత్రం ఉంటుంది. దంత్యాక్షరాలు ఎక్కువగా ఉన్న మంత్రాన్ని అయోమయంగా భావించాలి. అలాంటి మంత్రం ఆకలితో ఉంటుంది, మంత్రశక్తి సిద్ధించదు. ఇరవై మూడు అక్షరాల మంత్రాన్ని అహంకారంగా పిలుస్తారు. ఇరవై తొమ్మిది అక్షరాల మంత్రం అవయవాలు లేనిది. అలాంటి మంత్రం అత్యంత క్రూరంగా మారి, అన్ని కర్మల్లో నిషిద్ధం. దానిని ‘లజ్జిత మంత్రం’గా తెలుసుకోవాలి; ఏ కర్మకూ అనర్హం. అరవై ఐదు అక్షరాల నుంచి తొమ్మిది అక్షరాల ఆనందమయ మంత్రాల వరకూ, పదమూడు అక్షరాల మంత్రాలు, అలాగే స్థిరమైన అక్షరాల సంఖ్యతో కూడిన మంత్రాలు ఉంటాయి. వంద, నూట యాభై, రెండువందల అక్షరాల మంత్రాలూ ఉన్నాయి. స్థిరమైన అక్షరాల సంఖ్య కలిగిన, ప్రేమ లేని మంత్రాలు ఇలానే వివరించబడ్డాయి. సాధనలో చాలా పొడవుగా ఉండే మంత్రాలు అలసత్వంగా మారతాయి. అంతకంటే ఎక్కువ అక్షరాల మంత్రాలు స్తోత్ర రూపంలో ఉంటాయి. తమ మంత్రాల లోపాలు, గుణాలు తెలియకపోయినా జపించే వారు ఉన్నారు. నారదా! విరిగిపోయిన వంటి లోపాలు కలిగిన మంత్రాన్ని సరిదిద్దే విధానాన్ని నేను ఇప్పుడు చెబుతాను. ఏ మంత్రమైనా అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించగలదు. యోని ముద్ర, బంధాల ద్వారా ఆసనం పరిపూర్ణమవుతుంది. ముందుగా, ఓ నారదా, మంత్రాల రహస్యాన్ని నీకు వివరిస్తాను’’ అని గురువు సానుభూతితో వివరించారు.