జ్ఞానవంతులు మంత్రాల స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడంలో ఎన్నో సూక్ష్మ విషయాలను గ్రహించాలి. మంత్రం చివర దీర్ఘ స్వరంతో ముగిస్తే, అది స్త్రీ స్వరూపంగా భావించబడుతుంది. అదే విధంగా, "హుం" లేదా "ఫట్" తో ముగిసే మంత్రాలు పురుష స్వరూపంగా పరిగణించబడతాయి. మంత్రానికి సంబంధించిన దేవత పురుషుడైతే దాన్ని మంత్రంగా, ఆ దేవత స్త్రీయైతే దాన్ని విద్యగా పిలుస్తారు. "తారా", "రేఫ", "స్వాహా" వంటి పదాలతో ముగిసే మంత్రాలు అగ్నితత్త్వానికి చెందినవిగా ప్రకటించబడ్డాయి. ఈ విధంగా, మంత్రాలు అగ్ని, సోమ స్వభావాన్ని కలిగి ఉన్నవిగా జ్ఞానులు తెలుసుకోవాలి. కొన్ని మంత్రాలు చంద్రశక్తితో ప్రబోధించబడతాయి, మరికొన్ని ఎడమవైపు వాయువు ప్రవహించడాన్నిబట్టి సజీవమవుతాయి. ఒకవేళ మంత్రాన్ని అలసటతో, నిద్రావస్థలో జపిస్తే, ఫలితం రాదు. శ్వాస సహజంగా ప్రవహిస్తుంటే, బిందువుతో కూడిన మంత్రాలు జపించాలి; శ్వాసలో అంతరాయం ఉన్నప్పుడు, సృష్టితో సంబంధం ఉన్న మంత్రాలను ఉపయొగించాలి. సరైన మాలతో జపిస్తే, లోపభూయిష్టమైన మంత్రానికీ సిద్ధి లభిస్తుంది. ఈ మంత్రాన్ని శాంతత, జ్ఞానం, కోపరాహిత్యం, ప్రశాంత స్వభావం అలంకరిస్తాయి. కానీ, విరిగిన, లోపభూయిష్టమైన మంత్రాలు సాధకునికి రక్షణను ఇవ్వవు. కర్మ లేకుండా, దృష్టి లేకుండా, బంధించబడిన, స్థిరంగా లేని మంత్రాలు కూడా ఫలితాన్ని ఇవ్వవు. విరిగిపోయిన, నిద్రించిన, మత్తులో ఉన్న, పిచ్చిగా మారిన, మూర్ఛించిన మంత్రాలు కూడా అలాగే. బాల్యం, యవ్వనం, ప్రౌఢత్వం, వృద్ధాప్యం, ఖడ్గం లేని వాడిలా మంత్రాలు ఉంటాయి. ప్రాణశూన్యంగా, శబ్దరహితంగా, బీజం లేకుండా, కంపించుచూ ఉండవచ్చు. అవయవాలు లేని, అత్యంత కోపంగా, క్రూరంగా, సిగ్గుతో ఉండే మంత్రాలు కూడా ఉంటాయి. అత్యంత వృద్ధాప్యంతో, ప్రేమలేని, మళ్లీ లోపాలతో బాధపడే మంత్రాలు కనిపిస్తాయి. మంత్రం కలిసినదైనా, విడిపోయినదైనా, మూడు భాగాలుగా ఉన్నదైనా, శబ్దంతో కూడినదైనా, నాలుగు లేదా ఐదు విధాలుగా విరిగినదైతే, దాన్ని "విరిగిన మంత్రం" అని పిలుస్తారు. అడ్డంకులు ఉన్న మంత్రం చాలా కష్టంతోనే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. శక్తి లేని మంత్రం చాలా కాలం తర్వాతే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. తిరస్కరించబడిన మంత్రం కూడా చాలాకాలం తర్వాతే సిద్ధి ఇస్తుంది. "బధిర" మంత్రం తక్కువ ఫలితాన్ని, అది కూడా కష్టపడి సాధించాల్సి వస్తుంది. "కంటి" లేని మంత్రం ఎంత కష్టపడినా ఫలితాన్ని ఇవ్వదు. "హంస", "ఇందు", "స", "ఫ", లేదా "కవచం" వంటి పదాలతో కూడిన మంత్రాలు ఉంటాయి. మధ్యలో, తలపై రెండు భాగాలలో "ల" మరియు "క" లేని మంత్రాలు ఉంటాయి. మానవునికి చెందిన మంత్ర తలపై అగ్ని వాయువు కలిసినట్టు ఉంటుంది. రెండు, మూడు, ఆరు, ఎనిమిది అక్షరాల మంత్రాల్లో "చీలిక" కనిపిస్తుంది. "హ" అక్షరం శక్తిగా, లేదంటే భయానకంగా మంత్రం ఉంటుంది. శుద్ధి లేని మంత్రం కూడా చాలా కష్టంతోనే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. మంత్రంలో చీలిక ఉంటే, దాన్ని రహస్యంగా జపించాలి. విరిగిన మంత్రాన్ని వదిలేయాలి, ఎందుకంటే అది కల్లోలమైన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. విద్యా అయినా మంత్రమైనా, పదిహేడు అక్షరాలదై ఉండవచ్చు. మధ్యలో చీలిక ఉంటే, మంత్రం ముద్దుబారి ఉన్నదిగా పరిగణించాలి. మంత్రం ప్రారంభంలో, మధ్యలో, తలపై నాలుగు చీలికలు ఉంటాయి. మళ్లీ, ఇరవై అక్షరాల మంత్రం, కోరికతో కూడినదిగా చెప్పబడింది. ఏడు అక్షరాల మంత్రాన్ని బాల మంత్రం అంటారు; ఎనిమిది అక్షరాలతో యవ్వన మంత్రంగా పరిగణించబడుతుంది. ముప్పై, అరవై నాలుగు, వంద అక్షరాల మంత్రాలు కూడా ఉన్నాయి. తొమ్మిది అక్షరాలతో, "త" అక్షరంతో కలిసిన మంత్రాన్ని "ముప్పై రెట్లు" అని అంటారు. మంత్రం చివరలో కిరీటము, కవచము, కంటి, చీలిక ఉంటాయి. ప్రారంభంలో, మధ్యలో, చివరలో "ఫట్" అక్షరం ఆరు సార్లు కనిపిస్తుంది. ఈ విధంగా, మంత్రాల రహస్య స్వరూపాన్ని గ్రహించి, వాటిని జాగ్రత్తగా ఆచరించాలి.