సంగీత స్వరాల మహిమను వివరిస్తూ, ప్రాచీన ఋషులు ఇలా వర్ణించారు. షంజా స్వరంలో ఉత్తరమంద్రా కనిపిస్తే, ఋషభ స్వరంలో అభిరూహతా ఉంటుంది. మధ్యమ స్వరంలో సౌవీరా, హృషికా ఐదవ స్వరంగా ఉంటాయి. నిషాద స్వరంలో రాజనీని తెలుసుకోవాలి; ఋషులు కలిగిన ఏడుగురు మూర్ఛనాలు ఉన్నాయి. అదే విధంగా, పితృలు, యక్షులు కూడా ఏడుగురు మూర్ఛనాలు కలిగి ఉన్నారు. షంజా స్వరం దేవతలను ప్రసన్నపరచుతుంది; ఋషభ స్వరం ఋషులను ఆనందింపజేస్తుంది. ఐదవ స్వరం దేవతలు, పితృలు, ఋషులను సంతోషపరచుతుంది. సంగీతంలో గుణాలు, విధానాలు పదివిధాలుగా ఉంటాయి — కాకస్వర, ముర్ధగత, స్థానం లేనివి, రాగం లోపాలు, లయ లోపాలు — మొత్తం పద్నాలుగు లోపాలు ఉన్నాయి. ధన్యులు మాధుర్యాన్ని కోరుకుంటారు; ఇతరులు ఉన్నతిని కోరుకుంటారు. గాంధార స్వరం బంగారు వర్ణంలో కనిపిస్తుంది; మధ్యమ స్వరం మల్లెపువ్వు వలె ఉంటుంది. నిషాద స్వరం అన్ని వర్ణాలకు చెందినదిగా పరిగణించబడుతుంది; ఇవే స్వర-వర్ణాల లక్షణాలు. ఋషభ, ధైవత — ఈ రెండూ క్షత్రియులుగా భావించబడతాయి. శుద్ర స్థితి అర్ధ నియమంతో నిర్ణయించబడుతుంది; దాని పతిత స్థితి గురించి సందేహం లేదు. మధ్య స్వరంలో దిగినప్పుడు, నిషాద స్వరం షాంజవ వర్గానికి చెందినదిగా గుర్తించాలి. ఋషభ, నిషాద కలిసినప్పుడు, ఈ రకంగా ఐదవ స్వరం (పంచమ) గా పరిగణించాలి. ధైవత స్వరం బలహీనంగా ఉండటంతో, అది మధ్యమ గ్రామంగా పిలవబడుతుంది. ధైవత స్వరం కంపించేటప్పుడు, అది షంగయామ అని పిలవబడుతుంది. అది సాధారితంగా తెలుసుకోవాలి; ఐదవ స్వరం కైశిక అని పిలవబడుతుంది. విశ్రాంతి స్థానం మధ్యమలో ఉండటంతో, కైశిక మధ్యమ అని పిలవబడుతుంది. కశ్యపుడు కైశిక స్వరం మధ్యమ గ్రామం నుండి ఉద్భవించిందని ప్రకటించాడు. 'వేతి' అనే వాద్యం గాంధర్వులకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. రెండవ స్వరం గాంధార, మూడవది ఋషభగా గుర్తించబడుతుంది. ఆరవది నిషాద, ఏడవది పంచమగా గుర్తించబడుతుంది. పొట్టికొడుకు (పెట్టు) లో గాంధార స్వరం పలికితే, క్రైంచ పక్షి మధ్యమను ప్రకటిస్తుంది. గుర్రం ధైవతను పలికుతుంది; ఏనుగు నిషాదను పలికుతుంది. గాంధార స్వరం నాసిక నుండి ఉద్భవిస్తుంది; మధ్యమ ఛాతి స్వరం. ధైవత స్వరం ముద్దు నుండి ఉద్భవిస్తుంది; నిషాద అన్ని కీళ్ల నుండి ఉద్భవిస్తుంది. షంజ నుండి ఉద్భవించినందున, దాన్ని షంజా అని పిలుస్తారు. ఎద్దు ధ్వనిని పోలినందున, ఋషభ అని పిలుస్తారు. పరిశుద్ధ గాంధార పరిమళాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల, దానికి ఆ పేరు వచ్చింది. మధ్య స్వరం నాభి వద్ద స్థితి కలిగి ఉండటంతో, అది మధ్యంగా నిలుస్తుంది. ఐదు స్థలాల నుండి ఉద్భవించడమే ఐదవ స్వరం యొక్క ప్రత్యేకత. మిగిలిన ఐదు స్వరాలు కూడా ఐదు స్థలాల నుండి ఉద్భవిస్తాయని తెలుసుకోవాలి. షంజా స్వరం అగ్నిలో పాడబడుతుంది; ఋషభ స్వరం బ్రహ్మణానికి చెందినదిగా చెప్పబడుతుంది. ఐదవ స్వరం మీరు పాడుతారు; అందుకే దాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. మొదటి స్వరం యొక్క దేవత బ్రహ్మ; షంజా స్వరం కూడా బ్రహ్మదేవతకు చెందింది అని జ్ఞానులు అంటారు. పశువులను నడిపినప్పుడు, అవి సంతోషిస్తాయి; అందుకే గాంధార స్వరానికి ఆ పేరు వచ్చింది. పంచమ స్వరం యొక్క దేవత సోమ అని బ్రహ్మరాద్రులు గుర్తించారు. ఈ స్వరం ముందు వచ్చిన స్వరాలను కలిపి, అనుసంధానిస్తుంది. ఇలా, స్వరాల విశిష్టత, వారి ఉద్భవ స్థలాలు, దేవతలు, వర్ణాలు, లోపాలు, గుణాలు, సంగీతంలో వారి పాత్ర — ఇవన్నీ ఋషులు ఎంతో క్రమంగా, గాంభీర్యంగా వివరించారు.