వేదాలలో స్వర సాధన అనేది సమస్త వేదాలకు సాధారణమైనది. ఈ స్వర సాధనలో, ముఖ్యంగా సామవేద శాఖ, పదార్థ పరిమాణంలో సంక్షిప్తంగా ఉన్నా, అర్థంలో అత్యంత విశాలమైనదిగా, శ్రేష్ఠమైనదిగా నిలుస్తుంది. ఇది పవిత్రమైనది, పవిత్రతను ప్రసాదించేది, మంగళకరమైనదిగా కూడా ప్రకటించబడింది. స్వరాల పరంగా చూస్తే, స్వరమాలిక ఏడుస్వరాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. వాటిలో ఇరవై ఒక్క విధాల మోడ్యులేషన్లు ఉంటాయి. ఈ ఏడుస్వరాలలో షంజ, ఋషభ, గాంధార, మధ్యమ అనే పేర్లు ప్రసిద్ధి. వీటిలో షంజ, మధ్యమ, గాంధార అనే స్వరాలను ప్రధాన స్వరగ్రామాలుగా పేర్కొన్నారు. స్వర్గ, అభ్ర, గాంధార అనే మూడు స్థితులు స్వరగ్రామాలకు ఉంటాయి. మధ్యమగ్రామంలో ఇరవై స్వరాలు ఉంటే, షంజగ్రామంలో పద్నాలుగు స్వరాలు ఉంటాయి. ఈ స్వరాల పేర్లు నదీ, విశాలా, సుముఖీ, చిత్రా, చిత్రవతీ, ముఖా, ఆప్యాయినీ, విశ్వభృతా, చంద్రా, హేమా, కపర్దినీ వంటివి. షంజగ్రామంలో ఉత్తరమంద్రా, ఋషభగ్రామంలో అభిరూహతా కనిపిస్తాయి. మధ్యమగ్రామంలో సౌవీరా, హృషికా అనే స్వరాలు అయిదవ స్థాయిలో ఉంటాయి. నిషాదస్వరంలో రాజనీ అనే స్వరం గుర్తించాలి. ఋషుల మూర్చనలు ఏడున్నై ఉంటాయి. అలాగే పితృదేవతలు, యక్షులకు కూడా ఏడేసి మూర్చనలు ఉంటాయన్నది సందేహం లేదు. ఈ స్వరాలలో షంజ దేవతలను ప్రసన్నం చేస్తుంది. ఋషభ ఋషులను సంతృప్తిపరుస్తుంది. అయిదవ స్వరం దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులను ఆనందింపజేస్తుంది. పాటలోని లక్షణాలు, మోడ్లు పది విధాలుగా ఉంటాయి. కాకస్వర, మూర్ధగత, స్థానభ్రష్టత వంటి పదార్థాలు, లయాభావం లేనివి, రసభంగం కలిగినవి — ఇవన్నీ కలిపి పది లక్షణాలు, పద్నాలుగు దోషాలు. ధన్యులు మాధుర్యాన్ని కోరుకుంటారు. మరికొందరు ఉన్నతిని కోరుకుంటారు. గాంధార స్వరం బంగారంలా మెరిసిపోతుంది, మధ్యమ స్వరం మల్లెపువ్వును పోలి ఉంటుంది. నిషాద స్వరం అన్ని జాతులకు సంబంధించినదిగా భావించబడింది. ఋషభ, ధైవత అనే రెండు స్వరాలు క్షత్రియులకు సంబంధించినవిగా చెప్పబడ్డాయి. శూద్ర స్థితి మాత్రం అర్ధ నియమంతో నిర్ణయించబడుతుంది; అది పతితమైనదిగా సందేహం లేదు. నడివైపు స్వరంలో నిషాద స్వరం షాంజవ వర్గానికి చెందినదిగా గుర్తించాలి. ఋషభ, నిషాద కలిసినప్పుడు, అది ఈ వర్గానికి అయిదవ స్వరంగా పరిగణించాలి. ధైవత స్వరంలో బలహీనత కారణంగా, అది మధ్యమగ్రామంగా పిలవబడుతుంది. ధైవత స్వరం ప్రతిధ్వనించబడే చోట, అది షంజయామంగా పిలవబడుతుంది. ఇది సాధారితంగా గుర్తించాలి; అయిదవ స్వరం కైశికంగా పిలవబడుతుంది. మధ్యమలో స్థిరపడడం వల్ల, దాన్ని కైశిక మధ్యమ అంటారు. కశ్యప మహర్షి ప్రకారం, కైశిక మధ్యమ మధ్యమగ్రామం నుంచే ఉద్భవిస్తుంది. వాద్యానికి 'వేతి' అనే పేరు ఉంది; అది గంధర్వులకు ఎంతో ప్రీతికరమైనది. రెండవ స్వరం గాంధార, మూడవది ఋషభగా గుర్తించాలి. ఆరవది నిషాద, ఏడవది పంచమంగా భావించాలి. మేకలో గాంధార స్వరం, క్రౌంచపక్షిలో మధ్యమ స్వరం, గుర్రంలో ధైవత స్వరం, ఏనుగులో నిషాద స్వరం ఉద్భవిస్తాయి. గాంధార స్వరం నాసిక నుండి, మధ్యమ స్వరం ఛాతి నుండి, ధైవత స్వరం నుదురు నుండి, నిషాద స్వరం శరీరంలోని అన్ని సంధుల నుండి ఉద్భవిస్తుంది. షంజ అనే స్వరం షంజ నుండి ఉద్భవించిందనిపె, దానికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఋషభ స్వరం ఎద్దు లా ధ్వనించటం వల్ల దానికి ఋషభ అనే పేరు వచ్చింది. ఇలా స్వరాల గొప్పతనాన్ని, వాటి పరస్పర సంబంధాలను, స్వరగ్రామాల విశిష్టతను, వాటి శుద్ధత, మంగళకరత, వివిధ దేవతలకు ప్రీతికరమైన లక్షణాలను ఈ విధంగా వివరించారు.