విపత్తుల వల్ల, ఏనుగులు ఏనుగు-పెంపకదారుల చేత తీయబడినట్లు, మనుషులు కూడా బలవంతంగా తీయబడతారు. వారు మరింత బాధను ఎదుర్కొని, ఆనందాన్ని వదిలిపెట్టి, మరణానికి లోనవుతారు. ఎవరు ఈ లోకాన్ని వదిలిపోతారో, వారు అన్నింటిని వెనక్కి వదిలి, క్షణంలో వెళ్లిపోతారు; తిరిగి రావడం లేదు. ఇది చూసినప్పుడు, ఆనందం ఎలా కలుగుతుంది? ఎందుకంటే, ఈ నశించడంలో కూడా శాంతి లేదు. ఇదంతా చూసిన రాజు ఆశ్చర్యపడి, మళ్లీ ప్రశ్నించసాగాడు: “ఇది నిజమైతే, అజ్ఞానం లేదా జ్ఞానం ఏమి సాధిస్తాయి? నిర్లక్ష్యంగా ఉన్నా, జాగ్రత్తగా ఉన్నా, వ్యత్యాసం ఏముంటుంది? ఎవరి కోసం చర్య చేయాలి? నిజంగా ఏ నిర్ణయం సరైనది?” అప్పుడు ఋషి పంచశిఖుడు మృదువుగా సమాధానం చెప్పాడు: “ఇది కూడా శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు కలయిక. ఐదు మూలకాలు — నీరు, ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని, భూమి. ఆకాశం, వాయువు, తాపం, తేమ, భూమి — ఇవే శరీర నిర్మాణానికి కారణాలు. జ్ఞానం, తాపం, వాయువు — ఇవి శరీరంలోని మూడు ముఖ్యమైన భాగాలు. ప్రాణం, అపానము, పరిణామం, శరీర మూలకాలు ఇక్కడ ఉత్పన్నమవుతాయి. ఈ ఐదు — ఇంద్రియాలు — మనస్సు ద్వారా నడుపబడే లక్షణాలు. ఇవి ఆనందం, బాధ, అలాగే బాధ-ఆనందం రెండూ లేని స్థితిని సూచిస్తాయి. ఈ ఐదు ఉత్తమ లక్షణాలు, మరణం వరకు, జ్ఞానం పొందేందుకు ఉంటాయి. అదే పరమ పవిత్రత, నశించనిది, మహా బుద్ధి. తప్పు గ్రహణం వల్ల, అంతులేని బాధ నిలుచు తుంది. ఈ బాధ ప్రవాహం ఎటువంటి ఆధారంపై నిలుస్తుంది? విను, విముక్తి కోసం నేను చెప్పేది. ఎప్పుడు అబద్ధం వల్ల మోసపోయినవారికి, దుఃఖం, చీకటి కలుగుతుంది. ఆనందాన్ని వదిలిపెట్టడం తపస్సు; సంపూర్ణ విరాగంలో యోగం పూర్తవుతుంది. బాధను తొలగించేందుకు, ఈ విరాగమే దురదృష్టం నుండి విముక్తి కలిగిస్తుంది. ఇప్పుడు నేను ఆరు, అలాగే ఐదు క్రియ ఇంద్రియాలను చెప్పుతాను — ఉత్పత్తి, వాక్కు, పట్టుకోవడం, కదలిక, విసర్జన — ఇవే క్రియ ఇంద్రియాలు. ఇలా, ఈ పదకొండు బుద్ధి మరియు మనస్సు ద్వారా ఉత్పన్నమయ్యాయి. అలాగే స్పర్శ, రూపం, రుచి, వాసన — ఇవి కూడా. వీటి ద్వారా మూడు విధాలుగా స్థితి కలుగుతుంది. ఈ మూడు విధాల స్థితిలో, మూడు వేదాలు స్థాపించబడి, అన్నీ కార్యాలు పూర్తవుతాయి. సత్త్వ గుణం మనస్సులో, ఎక్కడినుంచి వచ్చినా లేదా ఎక్కడినుంచి వచ్చినది కాని, ఉత్పన్నమవుతుంది. రజస్సు లక్షణాలు, కారణం ఉన్నా లేకపోయినా, కనిపిస్తాయి. తమస్సు యొక్క వివిధ లక్షణాలు, ఏదో విధంగా కొనసాగుతాయి. అతను, అనవసరమైన ఫలితాల వల్ల కలిగే మలినతను పొందడు; నీటిలో తడిపిన పద్మపత్రంలా. అతను, విముక్తుడై, ఆనందం-బాధను వదిలిపెట్టినప్పుడు, లింగం లేని పరమ స్థితిని పొందుతాడు. పుణ్యం నశించగా, పాపం పోగా, శరీర కారణాల ఫలితాలు నశించగా — జాలాన్ని వదిలిన సీతకోక, తన పాత కొమ్మును వదిలిన జింక, తన చర్మాన్ని వదిలిన పాము, తలపడిన చెరువులో పడిన చేప, శక్తివంతంగా దిగిన పక్షిలా — అతను, ఆనందం-బాధను వదిలిపెట్టినప్పుడు, విముక్తుడై, లింగం లేని పరమ స్థితిని పొందుతాడు.