వృక్షాలలో కూడా జీవం ఉందని నేను గ్రహిస్తున్నాను; అక్కడ చైతన్యం లేనిది ఏమీలేదు. ఆహార మార్పిడి ద్వారా తేమ, పెరుగుదల కలుగుతాయి. ఇవి ఒక్కొక్కటిగా విభజించబడి, శరీరంలో వివిధ విధుల్ని నిర్వహిస్తాయి. ఇలా, మన శరీరంలోని ఈ సముదాయం భూమి తత్త్వంతో నిర్మితమై ఉంది. అగ్ని ద్వారా జననమైనది ఉత్పన్నమవుతుంది; జీవులు ఐదు అగ్నుల కలయికతో ఏర్పడతారు. ఆకాశం నుండి ఈ ఐదు భూతాలు జీవుల శరీరాల్లో ప్రాప్తిస్తాయి. అలాగే, నీరు కూడా ఐదు రూపాలలో జీవుల శరీరాల్లో ఎప్పుడూ ఉంటుంది. ప్రాణవాయువుతో జీవి పోషణ పొందుతుంది; అలాగే వ్యాన వాయువు ద్వారా జీవి నిలబడుతుంది. ఈ విధంగా ఐదు వాయువులు మన శరీరాన్ని చుట్టుముట్టి ఉంటాయి. ఇప్పుడు నేను సుగంధ గుణాలను విశదంగా వివరిస్తాను. అవి ఆహారాన్ని గ్రహించటం, ఘనత్వం, తైలత్వం, ఎండదనం, పారదర్శకత వంటి లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. కళ్ల ద్వారా వెలుతురు కనిపిస్తుంది; వాయువు ద్వారా స్పర్శ అనుభూతి కలుగుతుంది. ఇప్పుడు రుచుల జ్ఞానం గురించి చెబుతాను, వినండి. తీపి, ఉప్పు, చేదు, వగరు, పులుపు, కారము—ఇవి రుచులు. శబ్దం, స్పర్శ, రూపం—ఈ మూడింటిని వెలుతురు యొక్క లక్షణాలుగా చెబుతారు. వస్తువులు చిన్నవి, పొడవైనవి, మందమైనవి, నాలుగు మూలలవి, సూక్ష్మమైనవి, వృత్తాకారమైనవి కావచ్చు. అవి గట్టి, అంటుకునే, మృదువైన, లేపనమైన, మృదువైన, కఠినమైన లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. ఇవి అన్నిటిలో, ఆకాశానికి ఒకే ఒక లక్షణం ఉంది, అది శబ్దం. షడ్జ, ఋషభ, గాంధార, మధ్యమ, ధైవత మొదలైన ఏడు స్వర లక్షణాలు ఆకాశం నుండి ఉద్భవిస్తాయని ప్రకటించబడింది. మృదంగం, దుండుబి, శంఖం, మేఘగర్జన, రథధ్వని—ఇవి కూడా ఆకాశ లక్షణాలు. వాయువు లక్షణం స్పర్శ; స్పర్శ అనేక విధాలుగా ఉంటుంది. దురదృష్టం, మృదుత్వం, మృదుత్వం, లఘుత్వం, భారత్వం—ఇవి వాయువు లక్షణాలు. ఇలా వాయువు యొక్క లక్షణాలు పదకొండు విధాలుగా చెప్పబడతాయి. వాయువు నిరంతరంగా తొందరగా తొందరగా తొమ్మిది మార్గాలలో కదులుతుంది; దాని ప్రయాణం స్థిరంగా ఉండదు. నీరు, అగ్ని, వాయువు ఎప్పుడూ జీవులలో క్రియాశీలంగా ఉంటాయి. ఒక శక్తివంతుడు భూమి తత్త్వాన్ని పొందినప్పుడు ఎలా కార్యాచరణ చేస్తాడో, అలాగే ప్రాణవాయువు తలలో లేదా వాక్కు అగ్నిలో ఉన్నప్పుడు కదులుతుంది. మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, భూతాలు, ఇంద్రియాలు—ప్రతి ఒక్కటి సమానీకరించే వాయువును అనుసరించి దాని స్వంత మార్గాన్ని చేరుకుంటుంది. అపాన వాయువు క్రిందికి కదిలి మలమూత్రాలను మోసుకుపోతుంది. ఆత్మజ్ఞానంలో నిపుణులు దానిని ఉదాన వాయువు అంటారు. మానవ శరీరాల్లో దాన్ని వ్యాన వాయువు అంటారు. ఇది రసాలను, ద్రవాలను శరీరమంతటా పంపుతుంది. దాని స్వంత స్థానంలో అగ్ని సముచితంగా జీర్ణక్రియ నిర్వహిస్తుంది. దానివల్ల వీర్యం, శరీరంలోని అన్ని నాళాలు ఏర్పడతాయి. జీవుల్లో ఆహారాన్ని జీర్ణించేది వేడి, అగ్నిగా తెలిసికోవాలి. అది పైకి ఎగసి మళ్లీ అగ్నిని ప్రేరేపిస్తుంది. శరీరంలో నాభిమూలంలో అన్ని ప్రాణవాయువులు స్థిరంగా ఉంటాయి. పది ప్రాణవాయువులు ప్రేరేపించే నాళాలు ఆహార సారం అంతటిని మోసుకుపోతాయి.