ஸோடவ்யஃ ஸுமஹாந்பாரஃ கதமோ ந்ரு'ப தே மயா
இவற்றில் எந்த பெரிய சுமையையும் நான் சுமக்காதது உண்டா, அரசே?
பவதோ மே ऽகிலஸ்யாஸ்ய ஸமத்வேநோபப்ரு'ம்ஹிதஃ
உன்னால், இதெல்லாம் எனக்குச் சமமாக அதிகரிக்கப்பட்டது.
ஸோ ऽபி ராஜாவதீர்யோர்வ்யாம் தத்பாதௌ ஜக்ரு'ஹே த்வரந்
அப்போது அரசன் விரைவாக பூமியில் இறங்கி, அவன் கால்களைப் பிடித்தான்.
கத்யதாம் கோ பவாநத்ர ஜால்மருபதரஃ ஸ்திதஃ
இங்கு நீ யார், பணியாளராக வேஷம் பூண்டிருப்பது யார் என்று சொல்.
தத்ஸர்வம் கத்யதாம் வித்வந்மஹ்யம் ஶுஶ்ரூஷவே த்வயா
அறிவுள்ளவரே, நான் கேட்க ஆவலுடன் இருக்கிறேன்; இதையெல்லாம் எனக்குச் சொல்லவும்.
உபயோகநிமித்தம் ச ஸர்வத்ராகமநக்ரியா
எங்கும் வருவதற்கும் செயல்படுவதற்கும் காரணம் பயன்பாட்டிற்காகத்தான்.
தர்மாதர்மோத்பவௌ போக்தும் ஜந்துர்தேஹாதிம்ரு'ச்சதி
தர்மமும் அதர்மமும் அனுபவிக்க உயிர் உடல் முதலியவற்றை விரும்புகிறது.
தர்மாதர்மௌம் யதஸ்தஸ்மாத்காரணம் ப்ரு'ச்ச்யதே குதஃ
தர்மமும் அதர்மமும் அதிலிருந்து தோன்றுவதால், அதன் காரணம் எங்கிருந்து என்று கேட்கப்படுகிறது.
உபபோகநிமித்தம் ச தேஹாத்தேஹாந்தராகமஃ
உடலிலிருந்து மற்றொரு உடலுக்குப் போவதும் அனுபவத்திற்காகத்தான்.
வக்தும் ந ஶக்யதே ஶ்ரோதும் தந்மமேச்சா ப்ரவர்ததே
அது பேசவும் கேட்கவும் முடியாதது; இருந்தாலும் அதை அறிய எனக்கு ஆசை எழுகிறது.
ஆத்மந்யேவ ந தோஷாய ஶப்தோ ऽஹமிதி யோ த்விஜா
தான் தான் என்று சொல்வதில் குற்றமில்லை, இருமுறை பிறந்தவரே.
அநாத்மந்யாத்மவிஜ்ஞாநம் ஶப்தோ வா ஶ்ருதிலக்ஷணஃ
தான் அல்லாததில் ஆத்மாவை அறிதல், அல்லது வேதம் கூறும் வார்த்தையைப் பயன்படுத்துதல், இது சரியானது அல்ல.
ஏதேநாஹம் யதஃ ஸர்வே வாங்நிஷ்பாதநஹேதவஃ
இதனால், எல்லா பேச்சுக்கும் காரணம் நானே என்பதே உண்மை.
ததாபி வாகஹமேத்வக்துமித்தம் ந யுஜ்யதே
இருந்தாலும், 'நான் பேசும் சொல்' அல்லது 'நான் பேச்சாளர்' என்று கூறுவது பொருத்தமல்ல.
ததோ ऽஹமிதி குத்ரைநாம் ஸம்ஜ்ஞாம் ராஜந்கரோம்யஹம்
எனவே, ராஜா நான், இந்த 'நான் தான்' என்ற பெயரை எங்கு இடுகிறேன்?
ந தேஹோ ऽஹமயம் சாந்யே வக்துமேவமபீஷ்யதே
இந்த உடலும், மற்றவர்களும் 'நான்' அல்ல; இருந்தாலும் இப்படிச் சொல்ல விரும்புகிறோம்.
தததா ஹி கோ பவாந்கோ ऽஹமித்யேதத்விபலம் வசஃ
அப்போது, நீ யார்? நான் யார்? இப்படிச் சொல்வது பயனற்றது.
அயம் ச பவதோ லோகோ ந ஸதேதந்ந்ரு'போச்யதே
இது உன்னுடைய உலகம், ராஜா, இது உண்மையல்ல என்று கூறப்படுகிறது.
க்வ வ்ரு'க்ஷஸம்ஜ்ஞா வை தஸ்யா தாருஸம்ஜ்ஞாதவா ந்ரு'ப
அதற்கு 'மரம்' என்று பெயர் எங்கே? 'மரம்' என்று அழைப்பது எங்கே, ராஜா?
ந ச தாருணி ஸர்வஸ்த்வாம் ப்ரவீதி ஶிபிகாகதம்
மரத்திலேயே யாரும் உன்னை பல்லக்கில் வந்தவன் என்று அழைப்பதில்லை.
அந்விஷ்யதாம் ந்ரு'பஶ்ரேஷ்டாநந்ததாஶிபிகா த்வயா
இன்பம் தரும் பல்லக்கை நீயே தேடிப் பார், ராஜாக்களுக்குள் சிறந்தவரே.
க்வ ஜாதம் சத்ரமித்யேஷ ந்யாயஸ்த்வயி ததா மயி
'குடை எங்கே பிறந்தது?' என்று கேட்பது போலவே, இந்த யோசனை உனக்கும் எனக்கும் பொருந்தும்.
தேஹேஷு லோகஸம்ஜ்ஞேயம் விஜ்ஞேயா கர்மஹேதுஷு
உடல்களில், செய்கைகளுக்குக் காரணமாகும் இந்த உலகப் பெயர் அறியப்பட வேண்டும்.
ஶரீராக்ரு'திபேதாஸ்து பூபைதே கர்மயோநயஃ
உடல்களின் வேறுபாடுகள், ராஜா, அவை செய்கைகளுக்குக் காரணம்.
ததாந்யஶ்ச ந்ரு'பேத்தம் தந்ந ஸத்யம் கல்பநாமயம்
இதேபோல் மற்றவரும் இப்படித்தான், ராஜா; அது உண்மை அல்ல, அது மனம் உருவாக்கியது.
பரிணாமாதிஸம்பூதம் தத்வஸ்து ந்ரு'ப தஞ்ச கிம்
மாற்றம் முதலானவற்றால் உருவான பொருள், ராஜா, அது என்ன?
பத்ந்யாஃ பதிஃ பிதா ஸூநோஃ கஸ்த்வம் பூப வதாம்யஹம்
மனைவிக்குத் துணை, மகனுக்குத் தந்தை, நீ யார், ராஜா? இதை நான் கேட்கிறேன்.
கிமு பாதாதிகம் த்வேதந்நைவ கிம் தே மஹீபதே
உன் பாதம் முதலியனவா? அது இல்லை; உனது சொந்தம் என்ன, மன்னரே?
கோ ऽஹமித்யத்ர நிபுணம் பூத்வா சிந்தய பார்திவ
அரசே, 'நான் யார்?' என்று ஆழமாக சிந்திக்கத் தெரிந்தவனாக வேண்டும்.
ப்ரு'தகூசரணநிஷ்பாத்யம் ஶக்யம் து ந்ரு'பதே கதம்
பிரிந்து செயல்படுவோர் செய்ய வேண்டியதை, அரசே, எப்படி முடிக்க முடியும்?