करणानि च सिद्धिना न कृतिः करणैर्विना
चेष्टन्ते कार्यमालंब्य विभुत्वात्करणानि तु
तेभ्यो भूतान्येकगुणान्याख्यातानि भवन्ति हि
रूपं त्रिषु रसश्चैव द्वयोर्गन्धः क्षितौ तथा
पाकश्च संग्रहश्चैव धारणं चेति कथ्यते
भास्वदग्नौ जले शुक्लं क्षितौ शुक्लाद्यनेकधा
गन्धः क्षितावसुरभिः सुरभिश्च प्रकीर्तितः
भूतस्य तु विशेषो ऽयं विशेषरहितं तु तत्
पञ्चभूतात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
देहे ऽस्थिमांसकेशत्वङ्नखदन्ताश्च पार्थिवाः
हृदि पङ्क्तौ दृशोः पित्ते तेजस्तद्धर्मदर्शनात्
वियत्सर्वासु नाडीषु गर्भवृत्यनुषङ्गतः
प्रत्यात्मनियतं भोगभेदतो व्यवसीयते
देहेषु कर्मवशतः सर्वेषु विचरन्ति हि
अशुद्धाध्वामतो ह्येष धरण्यादिकलावधिः
स्थावरा गिरिवृक्षाद्या जङ्गमस्त्रिविधः पुनः
चराचरेषु लक्षाणां चतुराशीतियोनयः
प्राप्नोति कर्मवशतः परं सर्वार्थसाधकम्
महापुण्यवशेनैव जनिर्भवति दुर्लभा
बिन्दुरेकः प्रविशति यदा गर्भे द्वयात्मकः
मलकर्मादिपाशेन कश्चिदात्मा नियन्त्रितः
अथ तत्राहृतैर्मात्रा पानान्नाद्यैश्च पोषितः
दुःखाद्यः पीडितश्चैवाच्छन्नदेहो जरायुणा
स्मरंस्तिष्टति दुःखात्मापीड्यमानो मुहुर्मुहुः
संपीडितो निःसरति योनियन्त्रादवाङ्मुखः
ततः क्रमेण स शिशुर्वर्धमानो दिनेदिने
एवं क्रमेण लोके ऽस्मिन्देहिनां देहसंभवः
यस्तारयति नात्मानं तस्मात्पापतरो ऽत्र कः
पश्वादीनां च सर्वेषां च सर्वेषां साधारणमितीरितम्
मनुष्याणामयं धर्मः रवबन्धच्छेदनात्मकः