इदं विश्वं जगत्सर्वमजगञ्चापि यद्भवेत्
इन्द्रियाणि च पञ्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा
सर्वैरिहेन्द्रियार्थैश्च व्यक्ताव्यक्तैर्हि हितम्
एतैः सर्वैः समायुक्तमनित्यमभिधीयते
य इदं वेद तत्त्वेन सस वेद प्रभवाप्ययौ
अव्यक्तमथ तज्ज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम्
लोके विहितमात्मानं लोकं चात्मनि पश्यति
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा
ज्ञानेन विविधात्क्लेशान्न निवृत्तिश्च देहजात्
अनादिनिधनं जन्तुमात्मनि स्थितमव्ययम्
यो जन्तुः स्वकृतैस्तैस्तैः कर्मभिर्नित्यदुःखितः
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु
अजस्रमेव मोहान्तो दुःखेषु सुखसंज्ञितः
ततो निवृत्तो बन्धात्स्वात्कर्मणामुदयादिह
संयमेन च संबन्धान्निवृत्त्या तपसो बलात्
सम्प्राप्ता बहवः सिद्धिं अव्याबाधां सुखोदयाम्
निशम्य लभ्यते बुद्धिर्लब्धायां सुखमेधते
दिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम्
मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते ये ऽल्पबुद्धयः
ताननाद्रियमाणश्च स्नेहबन्धाद्विमुच्यते
अनिष्टबुद्धितां यच्छेत्ततः क्षिप्रं विराजते
अस्याभावेन युज्येतं तञ्चास्य तु निवर्तते
सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि विद्यते
दुःखेन लभते दुःखं महानर्थे प्रपद्यते
यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुर्चितयेत्
चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चाभिप्रवर्द्धते
एतद्विज्ञाय सामर्थ्यं न वान्यैः समतामियात्
आरोग्यं प्रियसंवासं न मृध्येत्पण्डितः क्वचित्
अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम्
जरामरणदुःखेभ्यः प्रियमात्मानमुद्धरेत्