राजते न सभामध्येजारगर्भेव कामिनी
अवन्ध्यं दिवसं कुर्याद्दानाध्ययनकर्मसु
न तत्र बलसामर्थ्यमुद्योगस्गतत्र कारणम्
आगमिष्यति जिह्वाग्रे स्थलान्निम्नमिवोदकम्
नहि वाद्यार्थिनां निद्रा चिरं नेत्रेषु तिष्टति
समुद्रमपि विद्यार्थी व्रजेद्गरुडहंसवत्
राक्षसीभ्य इव स्रिभ्यः स विद्यामधिगच्छति
न च लोकरवा दीना न च स्वस्वप्रतीक्षकाः
एवं गुरुगतां विद्यां शूश्रूषुरधिगच्छति
अथवा विद्यया विद्या ह्यन्यथा नोपपद्यते
वन्ध्येव यौवनवती न तस्य साफल्यवति भवति
ज्ञात्वा वेदाङ्गमाद्यं तु ब्रह्मभूयाय कल्पते
यस्य विज्ञानमात्रेण स्यात्कर्मकुशलो नरः
चतुर्थः स्यादाङ्गिरसः शान्तिकल्पश्च पञ्चमः
नक्षत्रकल्पे निर्दिष्टं ज्ञातव्यं तदिहापि च
धर्मार्थकाममोक्षाणां सिद्ध्यै प्रोक्तं सविस्तरम्
निर्दिष्टाः संहिताकल्पे मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
अभिचारविधानेन निर्दिष्टानि स्वयंभुवा
तथान्तरिक्षोत्पातानां शान्तयो ह्युदिताः पृथक्
विशेषः पृथगेतेषां स्थितः शङ्खान्तरेषु च
वक्ष्यामि ते द्विजश्रेष्ठ सावधानतया शृणु
कण्ठं भित्त्वा विनिर्यातौ तस्मान्माङ्गल्यकाविमौ
सो ऽथ शब्दं प्रंयुजीत तदानन्त्यार्थमिष्यते
न्यूनाधिका निष्फलाय कर्मणो ऽभिमतस्य च
तेषां संरक्षणार्थाय प्रोक्तं परिसमूहनम्
न्यूनाधिका न कर्त्तव्या इत्येव परिभाषितम्
गोमयेनोपलेप्येयं तदर्थमिति नारद
यज्ञार्थं गोमयं तस्या नाहरेदिति भाषितम्
तषां प्रहरणार्थाय मतं प्रोद्धरणं द्विज
अस्थिकण्टकसिद्ध्यर्थं ब्रह्मणा परिभाषितम्