मृदुश्चैव द्विमात्रश्च दधन्वां इति निदर्शनम्
एवं रङ्गः प्रयोक्तव्यो नारदैतन्मतं मम
चतुर्णां पदजातीनां पदान्ता दश कीर्तिताः
व्यञ्जना न तु वर्तन्ते यत्र तिष्टति स स्वरः
मणिवद्व्यञ्जनं विद्यात्सूत्र वञ्च स्वरं विदुः
दुर्बलं व्यजनं तद्वद्धरेत बलवान्स्वरः
जिह्वामूलमुपध्मा च गतिरष्टविधोष्मणः
विसर्गस्तत्र मन्तव्यरतालव्यश्चात्र जायते
व्यञ्जनाख्या विवृत्तिस्तु स्वराख्या प्रतिसंहिता
विवृत्तिर्या भवेत्तत्र स्वराख्यां तां विनिर्द्दिशेत्
स्वरान्तं तादृशं विद्याद्यदन्यव्द्यक्तमूष्मणः
द्वितीयं स्थानमापन्नाः शषसप्रत्यया यदि
न चैतान्प्रतिजानीयाद्यथा मत्स्यः क्षुरोप्सराः
ऋचः स्वच्छन्दवृत्तास्तु पादास्त्वक्षरमानतः
प्रत्ययेत सहारेफमिमीते स्वरभक्तया
विद्याल्लघुमृकारं तु यदि तूष्माणसंयुतः
गुरुवर्णः स विज्ञेयस्तृचं चात्र निदर्शनम्
निरृतिपञ्चमा ह्यत्र ऋकारा नात्र संशयः
इउवर्णाभ्यां हीना क्वचिदेकपदाक्रमवियुक्ता
स्वरोदा व्यञ्जनोदा च विहिताक्षरचिन्तकैः
शषसेषु विवृतां तु हकारे संवृतां विदुः
इकारं चाप्युकारं ग्रस्तदोषं तथैव च
अथ सान्तिक च नङ्मसानुस्वारं घुटतं च
यस्या लक्षणमुक्तं या त्वन्या सा स्मृता विपुला
तत्संयोगोत्तरं विद्याद्गुरुदार्घाक्षराणि तु
विवृत्तिर् यत्र दृश्यते स्वारस्यैवाग्रतः स्थितः
अष्टप्रकारं विज्ञेयं पदानां स्वरलक्षणम्
मध्योदात्तं स्वरितं द्विरुदात्तमित्येता अष्टौ पदसंज्ञाः
सर्वाणि प्रचयस्थान्युपोदात्तं निहन्यते
स्वरितः केवलो यत्र मृदुस्तत्र निपातयेत्