षङ्जे तूत्तरमन्द्रा स्यादृषभे चाभिरूहता
मध्यमे खलु सौवीरा हृषिका पञ्चमे स्वरे
निषादे रजनीं विद्यादृषीणां सप्त मूर्छनाः
पितॄणां मूर्च्छानाः सप्त तथा यक्षा न संशयः
षङ्जः प्रीणाति वै देवानृषीन्प्रीणाति चर्षभः
देवान्पितॄनृषींश्चैव स्वरः प्रीणाति पञ्चमः
गानस्य तु दशविधा गुणवृत्तिस्तु तद्यथा
काकस्वरं मूर्द्धगतं तथा स्थानविवर्जितम्
व्याकुलं तालहीनं च गीतिदोषाश्चतुर्दश
स्रियो मधुरमिच्छन्ति विक्रुष्टमितरे जनाः
कनकाभस्तु गान्धारो मध्यमः कुन्दसन्निभः
निषादः सर्ववर्णः स्यादित्येताः स्वरवर्णताः
ऋषभो धैवतश्चापीत्येतौ वै क्षत्रियावुभौ
शूद्रत्वं विधिनार्द्धेन पतितत्वान्न संशयः
निपतति मध्यमरागे स निषादं षाङ्जवं विद्यात्
ऋषभो निषादसहितस्तं पञ्चममीदृशं विद्यात्
धैवतस्य च दौर्बल्यान्मध्यमग्राम उच्यते
धैवतः कंपितो यत्र स षङ्गयाम ईरितः
तं तु साधारितं विद्यात्पञ्चमस्थं तु कैशिकम्
यस्मा त्तु मध्यमे न्यासस्तस्मात्कैशिकमध्यमः
कश्यपः कैशिकं प्राह मध्यमग्रामसंभवम्
वेति वाद्यस्य संज्ञेयं गन्धर्वस्य प्ररोचनम्
यो द्वितीयः स गान्धारस्तृतीयस्त्वृषभः स्मृतः
षष्ठो निषादो विज्ञेयः सप्तमः पञ्चमः स्मृतः
अजाविके तु गान्धारं क्रैञ्चो वदति मध्यमम्
अश्वस्तु धैवतं वक्ति निषआदं वक्ति कुञ्जरः
गान्धारस्त्वनुनासिक्य उरसो मध्यमः स्वरः
ललाटाद्धैवतं विद्यान्निषादं सर्वसन्धिजम्
षङ्भिः सं जायते यस्मात्तस्मात्षङ्ज इति स्मृतः
नर्दत्यृषभवद्यस्मात्तस्मादृषेर्भ उच्यते