धातवः पञ्चधा तोयं खे वायुर्ज्योतिषो धरा
आकाशं वायुरूष्मा च स्नेहो यश्चापि पार्थिवः
ज्ञानमूष्मा च वायुश्च त्रिविधः कायसंग्रहः
प्राणापानौ विकारश्च धातवश्चात्र निःसृताः
इन्द्रियाणीति पञ्चैते चित्तपूर्वङ्गमा गुणाः
सुखदुःखेति यामाहुरनदुःखासुखेति च
एते ह्यामरणात्पञ्च सद्गुणा ज्ञानसिद्धये
तमाहुः परमं शुद्धिं बुद्धिरित्यव्ययं महत्
असम्यग्दर्शनैर्दुःखमनन्तं नोपशाम्यति
वर्तते किमधिष्टानात्प्रसक्ता दुःखसंततिः
शृणुयात्तच्च मोक्षाय भाष्यमाणं भविष्यति
नित्यं मिथ्याविनीतानां क्लेशो दुःखावहो तमः
सुखत्यागा तपो योगं सर्वत्यागे समापना
विप्रहाणाय दुःखस्य दुर्गतिर्हि तथा भवेत्
बसषष्टानि वक्ष्यामि पञ्च कर्मेद्रियाणि तु
प्रजनान दयोमेढ्रो विसर्गो पायुरिन्द्रियम्
एवमेकादशेतानि बुद्ध्या त्ववसृजन्मनः
तथा स्पर्शे तथा रूपे तथैव रसगन्धयोः
येनायं त्रिविधो भावः पर्यायात्समुपस्थितः
त्रिविधा वेदाना येषु प्रसृता सर्वसाधिनी
अकुतश्चित्कुतश्चिद्वा चित्ततः सात्त्विको गुणः
लिङ्गानि रजसस्तानि दृश्यन्ते हेत्वहेतुतः
कथञ्चिदपि वर्तन्ते विविधास्तामसा गुणाः
न लिप्यते कर्मपलैरनिष्टैः पत्रं विषस्येव जलेन सिक्तम्
यदा ह्यसौ दुःखसौख्ये जहाति मुक्तस्तदाग्र्यां गतिमेत्यलिङ्गः
क्षीणे च पुण्ये विगते च पापे तनोर्निमित्ते च फले विनष्टे
यथोर्णनाभिः परिवर्तमानस्तन्तुक्षये तिष्टति यात्यमानः
यथा रुरुः शृङ्गमथो पुराणं हित्वा त्वचं वाप्युरगो यथा च
मत्स्यं यथा वाप्युदके पतन्तमुत्सृज्य पक्षी निपतत्सशक्तः
तथा ह्यसौ दुःखसौख्ये विहाय मुक्तः परार्द्ध्या गतिमेत्यलिङ्गः