इन्द्रियस्तु प्रदीपार्थं कुरुते बुद्धिसत्तमैः
सृजते हि गुणान्सत्त्वं क्षेत्रज्ञः परिपश्यति
आश्रयो नास्ति सत्त्वस्य क्षेत्रज्ञस्य च कश्चन
रश्मींस्तेषां स मनसा यदा सम्यङ्नियच्छति
त्यक्त्वा यः प्राकृतं कर्म नित्यमात्मरतिर्मुनिः
यथा वारिचरः पक्षी सलिलेन न लिप्यते
एवं स्वभावमेवैतत्स्वबुद्ध्या विहरेन्नरः
भावयुक्त्या प्रयुक्तस्तु स नित्यं सृजते गुणान्
प्रध्वस्ता न निवर्तन्ते निवृत्तिर्नोपलभ्यते
एवमेके व्यवस्यन्ति निवृत्तिरिति चापरे
इतीमं हृदयग्रथिं बुद्धिचिन्तामयं दृढम्
मलिनाः प्राण्नुयुः शुद्धिं यथा पूर्णां नदीं नराः
महानद्या हि पारज्ञस्तप्यते न तरन्यथा
एवं ये विदुरध्यात्मं कैवल्यं ज्ञानमुत्तमम्
अवेक्ष्य च शनैर्बुद्ध्या लभते च शमं ततः
अन्विष्य मनसा युक्तस्तत्त्वदर्शी निरुत्सुकः
तत्र तत्र विसृष्टेषु दुर्वापेष्वकृतात्माभिः
विज्ञाय तद्धि मन्यन्ते कतकृत्या मनीषिणः
नहि गतिरधिकास्ति कस्यचित्सति हि गुणेप्रवदत्यतुल्यताम्
नाप्रियं तदुभयं कुतः प्रियं तस्य तज्जनयतीह कुर्वतः
तत्र पश्य कुशलान्न शोचते जायते यदि भयं पदं सदा
यज्ज्ञात्वा मुच्यते ब्रह्मन्नरस्त्रिविधतापतः
यं ज्ञात्वा शाश्वतीं सिद्धिं गच्छन्तीह महर्षयः
महर्षयो ज्ञानतृप्ता निर्वाणगतमानसाः
जन्मदोषपारीक्षीणाः स्वभावे पर्यवस्थिताः
असंगान्य विधादीनि मनः शान्तिकराणि च
पिण्डीकृत्येन्द्रियग्राममासीनः काष्टवन्मुनिः
रूपं न चक्षुषा विन्द्याज्जिह्वया न रसांस्तथा
पञ्चवर्गप्रमाथीनि नेच्छेञ्चैतानि वीर्यवान्
समादध्यान्मनो भ्रान्तमिन्द्रियैः सह पञ्चभिः