श्रोत्रे घ्राणो रसः स्पर्शो दृष्टिश्चेन्द्रियसंज्ञिताः
स्थावराणां न दृश्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः
वृक्षाणां नोपलभ्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः
न च स्पर्शं हि जानन्ति ते कथं पञ्च धातवः
आकाशस्याप्रमेयत्वादृक्षाणां नास्ति भौतिकम्
तेषां पुष्पपलव्यक्तिर्नित्यं समुपपद्यते
म्लायते शीर्यते चापि स्पर्शस्तेनात्र विद्यते
श्रोत्रेण गृह्यते शब्दस्तस्माच्छृण्वन्ति पादपाः
नह्यदृष्टश्च मार्गो ऽस्ति तस्मात्पश्यन्ति पादपाः
अरोगाः पुष्पिताः संति तस्माज्जिघ्रन्ति पादपाः
जीवं पश्यामि वृक्षाणामचैतन्यं न विद्यते
आहारपरिणामाञ्च स्नहो वृद्धिश्च जायते
प्रत्येकशः प्रभिद्यन्ते यैः शरीरं विचेष्टते
इत्येतदिह संघातं शरीरे पृथिवीमये
अग्निर्जनयते यञ्च पञ्चाग्नेयाः शरीरिणः
आकाशात्प्राणिनामेते शरीरे पञ्च धातवः
इत्यापः पञ्चधा देहे भवन्ति प्राणिनां सदा
प्राणात्प्रीणयते प्राणी व्यानाव्द्यायच्छते तथा
इत्येते वायवः पञ्च वेष्टयन्तीहदेहिनम्
तस्य गन्धस्य वक्ष्यामि विस्तराभिहितान्गुणान्
निर्हारी संहतः स्निग्धो रुक्षो विशद एव च
ज्योतिः पश्यति चक्षुर्भ्यः स्पर्शं वेत्ति च वायुना
रसज्ञानं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु
मधुरो लवणस्तिक्तः कषायो ऽम्लः कटुस्तथा
शब्दः स्पर्शश्च रूपश्च त्रिगुणं ज्योतिरुच्यते
ह्रस्वो दीर्धस्तथा स्थूलश्चतुरस्रो ऽणुवृत्तवान्
कठिनश्चिक्कणः श्लक्ष्णः पिच्छिलो मृदु दारुणः
तत्रैकगुणमाकाशं शब्द इत्येव तत्स्मृतम्
षड्जो ऋषभगान्धारौ मध्यमोधैवतस्तथा
एष सप्तविधः प्रोक्तो गुण आकाशसंभवः