स एव तृषार्तः प्रभुः, अग्निप्रवर्षं सृष्टवान्, हे भगवन्। वीरः अपि तदा अवदत्—"इदं कृतं यतः कपेश्शिवलिङ्गे पादपीठं नासीत्।" द्विजश्रेष्ठ, "कपेश्चित्तविज्ञानार्थमेवैतत्कृतम्," इति स भगवानुवाच। एवं उक्त्वा करुणासिन्धुः देवाधिदेवः पूर्ववत् आचरितवान्। ततः विश्वात्मा वीरभद्रं ससर्ज तं च इदं वचनमब्रवीत्—"तव महाकीर्तिः लोके स्थास्यति शाश्वती।" हृष्टचित्तः स भगवान् तस्मै वीरभद्राय ताम्बूलं दत्तवान्। पूजासमाप्तौ हनुमान् प्रमुदितमानसः तं द्रष्ट्वा उवाच—"विणां मम दीयताम्।" कपिराजोऽपि उवाच—"ममापि विना काम्या, हे गन्धर्व।" ततः गन्धर्वः मुष्टिप्रहारं प्राप्य भूमौ पतितः। हनुमान् कपिसत्तमः गानपरायणः शिवं समुपसृत्य, बृहतीपुष्पैः शुद्धैः देवपादयोः पूजनं कृतवान्। शंकरः, असुरदेवपतिभ्यः अपि उत्क्रान्तः—उल्लंघनशक्त्या, शास्त्रज्ञानविभवे, बले च। द्विजश्रेष्ठ, हनुमान् मम पुरतः प्रमुदितः अभवत्। सौम्यरूपः, यौवनयुक्तः, शिवांशः, स सर्वान् देवान् पूजयामास। महेशेनापि तं शशिशेखरं साक्षादहं च जानामि। बुद्ध्या, धर्मे, धैर्ये च तादृशः अन्यः नास्ति कश्चन। ब्राह्मण, पठन् वा शृण्वन् वा, यथेष्टं गन्तव्यम्। वाक्यं स्वीकरोत्यनम्य, यथागतं निर्गतः। किं भूयः श्रोतुमिच्छसि, यदा एषा सारकथा सुखमोक्षदायिनी अस्ति? यदपि त्वया पुनः पृष्टं, तत्सर्वं कथयामि। स धर्मात्मा महाकथां श्रुत्वा, पुनरपि वाक्यमुवाच। शिवहनुमतोः पुण्यकर्माणि कीर्तितानि। किं भूयः पृच्छ्यताम्, भाग्यवन्, विप्रवर? ये ब्रह्मादिभिः पूज्यन्ते, सृष्टिकर्मणि समर्थाः—तेषां कथा। ततः गोपवधूभूमिः, वल्लभा, अग्निसुन्दरी च। अस्य स्तोत्रस्य नारदऋषिः, छन्दश्च, देवता च गायत्री पुनः। स्वाहा शक्तिः, चतुर्वर्गसिद्ध्यर्थं विधिः। गुह्यदेशे साधकश्रेष्ठः बीजं शक्तिं च पादयोः न्यसेत्। पञ्चाङ्गानि स्थाप्य, तत्त्वन्यासं कुर्यात्। जीवात्मादितत्त्वान्यनुक्रम्य न्यासः कार्यः। शब्दः, स्पर्शः, रूपं, रसः, गन्धः; श्रोत्रं, त्वक् च तथा; गुदं, उपस्थं, आकाशः, वायुः, अग्निः, आपः, पृथिवी च। शीर्ष्णि, वदने, हृदि, गुह्ये, पादयोः शब्दादितत्त्वानि स्थापयेत्। वाकाद्यिन्द्रियाणि स्वस्थानानि न्यस्येत्। हृदयपद्मं, सूर्यचन्द्रमण्डले, क्रमशः स्थापयेत्। अष्टौ तत्त्वानि हृदि, नेत्रपाद्यक्षरैः सह न्यस्येत्। वासुदेवः, संकर्षणः, प्रद्युम्नः, अनिरुद्धः—एवं न्यासः कार्यः।