हनुमन्, कपिश्रेष्ठ, श्रीमहादेवस्य पूजनविधिं यथावत् शुश्राव। तस्मै भगवता पूजनस्य यथायोग्यं विधानं सम्यगुक्तम्। ततो हनुमान्, कपिवरः, देवदेवम् उमापतिं प्रणम्य उवाच— "भगवन्, अहं तद् आदौ करिष्यामि, ततः पश्चात् तव पादयोः पूजनं सम्पादयिष्यामि।" स तदा सरस्तटं गत्वा वालुकायाः वेदिकां निर्माय, स्वहस्तपादौ प्रक्षाल्य शुद्धचित्तः समभूत्। ततः स दिव्यां वेदिकां सुन्दरं पद्मं च समारभत। प्राणान् संयम्य, इन्द्रियाणि संहरन्, पादयोः ध्यानसमाधौ लीनः अभवत्। ततो हनुमान् भगवतो यथाविधि पूजनाय प्रवृत्तः। अग्निमन्त्रैः शुद्धीकृतं कुम्भोदकं शिरसि निधाय, भगवतः स्नानार्थं हस्तयोः कुप्यां जलं गृहीत्वा तिष्ठन्, स्वहस्ते केवलं लिङ्गमवलोक्य स भयेन पूरितः अभवत्। तद् शिवलिङ्गं निर्योनिकं तस्य हस्ते स्थितम्। तदा स निश्चित्य— "रुद्रस्तोत्रं पठामि"—इति महेश्वरं आह्वयत्। परन्तु महेशः न प्रादृश्यत्। तदा कपिश्रेष्ठः शोकपूर्णः अभवत्। भगवता पृष्टः— "भगवन्, किमर्थं रोदिषि? शोकस्य कारणं वद।" स उवाच— "पश्य, एष लिङ्गः निर्योनिकः; पापस्य मे सञ्चयोऽयं। यदि लिङ्गस्य योनिः न आगच्छति, त्वं तत्र प्रमादं मा कुरु। पश्य, लिङ्गं दर्शय, योनिः अत्र आगता वा न वा।" एतस्मिन्नन्तरे वीरभद्रः तेजसा पूर्णः, समस्तलोकदाहनाय समुत्सुकः अभवत्। सप्तावरणानि दग्ध्वा, पुनः उपरि गच्छन्, ललाटनेत्रात् उत्पन्नं वह्निं नखेन गृहित्वा स्थातुम् उद्यतवान्। मुनिश्रेष्ठः तपःसत्ययोः दाहाय सन्नद्धः अभवत्। तदा वीरभद्रं निवारयितुं कामयमानाः मुनयः गौतमाश्रमं जग्मुः। ते श्रद्धया वेदसम्भूतैः स्तोत्रैः तं स्तोतुं प्राचक्रुः। ते ब्रह्मादिदेवानां प्रभोः, सृष्टिकर्तुः, विष्णुप्रियस्य, दुःखनाशिनः, मृत्युघ्नस्य च स्तुतिं कुर्वन्तः ऊचुः— "वेदगुह्यवेदिनं भक्तप्रियं हविर्भुजं यज्ञानां पतिं नमतः। सुराणां सोमवृष्टिकर्तारं त्रयीमयं मृत्युमृत्युम् ईशं नमतः। अशुभनाशकं शूरं शिवं विश्वेश्वरं पूज्यं नः सदा प्रसीदतु। संसारमोहनाशिनं भोगमोक्षप्रदं शुद्धयशः स्थिरं सदा अस्तु। यत्र सर्वं लीयते, यत्र वाणी निवर्तते, त्रिकालात्मा सः अस्मासु प्रसन्नः अस्तु। सर्वरूपिणं सदा अस्माकं श्रेयसे सदा अनुग्रहं कुर्यात्। किम् अधिकं प्रयोजनं वदामः?" तदनन्तरं विष्णुः उवाच— "मुनिवर, एतान् तपस्विनः मम समीपं आनय।" स मुनीन् सान्त्वयित्वा शङ्करं, विश्वेश्वरं, प्रकटयामास। तदा पापरहिताः मुनयः तपोलोकात् मृत्युलोकं आगतवन्तः। तत्र उचुः— "भगवन्, द्वादशसु लोकेषु भस्मपुञ्जाः दृश्यन्ते।" एतत् श्रुत्वा गिरिशः शुद्धचित्तान् मुनीन् उवाच— "मुनयः, ये स्थिरचित्ताः, तेषां किञ्चिदपि संशयो नास्ति, न रहस्येऽपि। किमर्थं अंगारवृष्टिः अभवत्? कुतः सः महान् शब्दः उत्पन्नः?" तदा ब्रह्मादिदेवैः परिवृतं देवं कृताञ्जलयः मुनयः प्रणम्य तस्य सर्वं निवेदयामासुः।