ततः वस्त्रं यज्ञोपवीतं च, सुरभिसंयुक्तानि द्रव्याणि च समर्प्यन्ते। ततः मौनेन वा, हविर्दानेन वा, कालीपुष्पसमर्पणेन वा पूजनं क्रियते। नानाविधधूपैः, शुद्धगुग्गुलुधूपैश्च देवता पूज्यते। यथाशक्ति धूपं दत्त्वा, कपिलगव्यात्तक्रुतघृतदीपं समर्प्यते। तदनन्तरं पुष्पैः सहितं योग्यं नैवेद्यं निवेद्यते। प्रदक्षिणं प्रणिपातं च कृत्वा, एवं पूजनस्य समापनं भवति। तत्र गीतं, वाद्यं, पुराणपारायणं, नृत्यं, हर्षवचनानि च पूजनानन्तरं कुर्वन्ति। क्षमायाचनं, भोजनदानं च, इति पञ्चविधं पूजनरूपं निगद्यते। यज्ञोपवीतं च सेवा च षोडशोपचारैः सह भवतः। एतानि सर्वाणि एकस्मिन्नेव दिने कृत्वा, सर्वपापक्षयः सम्पद्यते। एवं मया, कपिश्रेष्ठ, तव मम पूजनविधिः सम्यक् निरूपितः। लिङ्गस्य सम्प्रदायविधिः त्वया विस्तरेण उक्तः। ततो वानरश्रेष्ठः देवदेवं उमापतिं प्राह। “भगवन्, एतत् प्रथमं करिष्यामि, ततोऽनन्तरं तव पादयोः पूजनं करिष्ये।” स सरोवरतीरे आगत्य, रजसा वेदिकां निर्माय, पादहस्तयोः प्रक्षालनं कृत्वा, शुचिर्भूत्वा, मनः संयम्य, दिव्यां वेदिकां सुन्दरं कमलं च निर्मितवान्। प्राणान् संयम्य, इन्द्रियाणि निगृह्य, स पादयोः ध्यानं कृत्वा स्थितः। ततः वानरः देवपूजनाय यत्नं कृतवान्। कुम्भोदकं मन्त्रैः अग्निदेवाय शुद्धीकृत्य शिरसि स्थापयामास। ततो भगवतः स्नानार्थं हस्तयोः कुप्पीं जलं गृहीत्वा, लिङ्गं हस्ते पश्यन्, भयेन पूरितः अभवत्। तद् शिवलिङ्गं पादपीठवर्जितं तस्य हस्ते स्थितम्। ततः “रुद्रस्तोत्रं पठिष्ये” इति निश्चित्य, महेश्वरं आह्वयामास। महेशो न आगतः, तदा वानरेन्द्रः दुःखेन रुरोद। तं भगवन्तं पप्रच्छ—“किं रोदिषि, भगवन्? किमर्थं ते नेत्रे अश्रुभारिते?” स उवाच—“एष लिङ्गः पादपीठवर्जितः; पश्य मम पापकर्मसमुच्चयम्। यदि पीठं न आगच्छति तव लिङ्गाय, त्वं प्रमादं मा कुरु। पश्य, लिङ्गं दर्शय, किम् पीठं अत्र आगतम् वा न वा।” तत्र वीरभद्रः, महाबलसमन्वितः, सर्वलोकदाहनाय इच्छां चकार। सप्तावरणानि दग्ध्वा, पुनरूर्ध्वं गतवान्। भ्रूणेत्रसमुत्थं अग्निं नखेन आदाय, मुनिप्रवरः तपःसत्यदाहनाय उद्यतः। तम् वीरभद्रं दप्तुं, ये दग्धुमिच्छन्ति, ते गौतमाश्रमं जग्मुः। भक्तिरेण, वेदोत्पन्नैः स्तवैः तं स्तोतुं प्रचक्रमुः। ते ब्रह्मादिदेवानां प्रभवे, सृष्टिकर्त्रे, विष्णुप्रियाय, दुःखनाशनाय, मृत्युघ्नाय—नमः। वेदगुह्यवेदिने, भक्तप्रियाय, हविर्भुजे, यज्ञेशाय—नमः। देवानां सोमवृष्टिकर्त्रे, त्रैविद्यरूपिणे, मृत्युमृत्यवे—नमः। शिवाय, अमङ्गलनाशकाय, शूराय, जगन्नाथाय, पूज्याय—सदा तुष्टो भव। स जगदन्धकारनाशकः, भुक्तिमुक्तिप्रदायकः, सदा प्रसन्नोऽस्तु; तस्य शुद्धकीर्तिः स्थिरा भवतु।