यज्ञमूर्ते, यज्ञस्वरूप, यज्ञाङ्गसंयुक्त, त्वां नमामि इति कश्यपस्य आनन्दवर्धनाय भगवान् स्मितपूर्वकं वचनं प्रोवाच। शीघ्रमेव सर्वान् तव मनोरथान् पूरयिष्यामि, अस्मिन्नेव जन्मनि परमं सुखं दास्यामि इति सः अवदत्। स्वगुरुणा महर्षिभिः च काव्येन संप्रेरितः, ब्रह्मविद्भिः ऋषिभिः हविर्ग्रहणाय नियोजितः, सः कुमारः वामनः मातरं पितरं च अनुमन्य स्वगृहात् निर्गतः। हरिः स्वयम् एव बलेः समीपं हविः ग्रहीतुं प्रादुरभवत्। यस्य भक्तिः अस्ति, तस्मिन्सदा हरिः अन्तर्यामी भवति। तं नारायणं देवम् अवगच्छन्तः, सर्वे सभासदः सहोत्थाय तम् अर्चयामासुः। दुष्टाः स्वस्वजनानाम् अपि उपेक्षां कुर्वन्ति, स्वस्वभगिन्याः अपि न चिन्तयन्ति। विष्णुः वामनरूपेण अदितेः पुत्रः अभवत्। तत्र कश्चित् वदति—"किञ्चिदपि न दातव्यम्, मम मतं शृणु बुद्धिमन्। परामर्शः परजनस्य विनाशाय, स्त्रीणां मन्त्रणा च नाशाय। शत्रूणां हितं कुर्वतः विशेषतः नाशनं कर्तव्यम्।" किन्तु अन्यः वदति—"यदा विष्णुः स्वयम् हविः गृह्णाति, ततोऽन्यत् किम् उत्तमं भवेत्? यः स्वयम् भोक्ता हविषः, तस्मात् मत्तः कोऽपि महान् नास्ति। एष एव परं दानं, यत् एवमुपन्यस्तं तद् अक्षयम्।" यः तं यथाकथञ्चित् उपासते, सः परमं पदम् आप्नोति। अग्निः अपि अनिच्छया स्पृष्टः सन्तः दहति एव। तस्मात् विष्णोः लोकं प्राप्नोति, यतः पुनः न निवर्तते। हरिभक्त्या, महाभाग, विष्णुः तुष्टः स्यात्। यदि विष्णुः स्वयम् आगच्छति, अहम् पूर्णः अस्मि—अत्र न संशयः। सः यज्ञस्थलं प्रविष्टः, यत् मनः अग्निं च प्रमोदयति। वामनः शीघ्रं उत्थाय, सस्मितं प्राञ्जलिः तम् अर्चयामास। सः स्वकुटुम्बं शिरसि धारयन्, परमं हर्षं प्राप। तस्य गात्राणि पुलकानि अभवन्, नेत्रयोः आनन्दाश्रवः अपतन्, सः उवाच— "अद्य मे जन्म सफलम्, पूर्णः अस्मि—न संशयः। तव आगममात्रेण महोत्सवः सहजः जातः। पूर्वं येन तपः कृतं, तत् अद्य सफलं भगवन्। तस्मात् त्वाम् नमामि, पुनः पुनः नमामि। परमोत्साहयुक्तः अस्मि, आज्ञापय माम् प्रभो।" वामनः अवदत्—"तपस्यां स्थितये माम् त्रिभिः पदैः तुल्यं भूमिदानं दत्तुम् इच्छामि।" बलिः प्रत्युवाच—"ग्रामः वा नगरं वा वित्तं वा—किम् अनेन सिद्धं? यस्य राज्यं नाशाय समीपं, तस्य त्यागः स्वयमेव जायते। येषां सर्वेषु अनासक्तिः, तेषां एतेषां किम् प्रयोजनम्?" भगवान् च उवाच—"सर्वम् एतत् मयि, हे दैत्य, अन्यैः किम् साध्यते? येषां स्वभावः नित्यसुखमयः, तेषां वित्तेन किम् साध्यते? यस्य आत्मा सर्वैः अविभक्तः, तत्र को दाता, किम् दत्तम्?" एवं भगवतः साक्षात् सान्निध्ये, बलेः यज्ञस्थले परमं आनन्दमयम् वातावरणम् अभवत्।