गौतमः महर्षिः श्रीहरिम् उत्तमासने स्वस्मिन् पुरतः समुपवेश्य, भक्तिपूर्वकं सुवर्णपात्रे स्थापितं भोजनं दत्तवान्। सः सम्यक् पक्तं नूतनं च भोजनं सम्यक् विन्यस्तं समर्पितवान्। शतशः शतानि मधुरमूलकशाकानां तत्र सिद्धानि आसन्। शर्करा चान्ये च मधुरद्रव्याणि, आम्रः, हरितकी, खर्जूरः, दाडिमः च सम्यक् विधाय समर्पितानि। प्रियालः, कृञ्जः, जम्बुफलम्, विकङ्कटफलानि च तत्र आसन्। एतानि सर्वाणि पुष्टिकारकाणि भोज्यानि दत्त्वा, स ऋषिः ब्राह्मणेभ्यः "भुङ्क्त" इति उक्तवान्। गौतमः स्वयम् एतानि आदाय शिवाय विष्णवे च समर्पितवान्। तदा सः विष्णुम् उक्तवान् – "पश्य, हे विष्णो, हनूमान् वानरः कथं खादति।" तस्मिन्नन्तरे, मुनिभिः पश्यद्भिः, महेश्वरः तेषु मध्ये दृष्टिं क्षिप्तवान्। "भवतः आज्ञया, प्रभो, केवलं त्वया अवशिष्टं एव भक्षितव्यं," इति उक्तम्। "मां सर्वं ज्ञाप्य, तद् सर्वं कूपे स्थापयेत्।" "स्वयंप्रकाशे बाणलिङ्गे, यः चन्द्रकान्तहृदि स्थितः, तत्र एतत् स्थापनीयम्।" इति। "इदानीं भोगकालः, तस्मात् विरागः अन्यकथायाः विषयः।" इत्युक्त्वा, गौतमः स ऋषिः जलशुद्धिं कृतवान्। सरसः जलं, बीजैः मर्दनं कृत्वा, घटेषु पूरयामास। पुनः, रात्रौ स्थितं जलम्, घटे शुद्धीकृत्य, तत्र चन्द्रकान्तं स्थापयित्वा, बकुलं पाटलम् अपि योजितवान्। ततः, तद् अतीव मृदुं कृत्वा, सूक्ष्मवस्त्रेण निवारकस्य मुखं संवृत्य, यत्र मन्दमारुतः प्रवहति, तत्र सूक्ष्मपवनेन पवनं कृतवान्। तत्र नराः, नार्यः, नृपतयः अपि शुद्धिं प्राप्नुवन्। मधुरं, घनं, नवरसयुक्तं, गुरु च तत् निर्गतम्। पञ्चगन्धानां मिश्रणं शिरसि धारयित्वा, स्त्रीणां शुद्धकुङ्कुमेन भूषितानां पूजनं कृतम्। तादृश्या स्त्रिया वा, पुरुषेण वा, जलदानं कर्तव्यम्। वामहस्ते पात्रं स्थापयित्वा, तत्र एव तद् निरीक्षेत्। एवं महर्षिः गौतमः तत् सर्वं कारितवान्। पादहस्तयोः शुद्धौ, गन्धेन हस्तानां अभ्यञ्जने कृतम्। ततः, देवाः मुनिगणाश्च विनयसहितानि आसनानि उपविशन्। वर्तुलानि, कोणानि, स्थूलानि, सूक्ष्माणि, तानि अपि तनूनि दत्तानि। ततः गौतमः शङ्कराय चूर्णं समर्पितवान्। "हे वानर, ताम्बूलं गृहाण, उत्तमानि खण्डानि मे देहि," इति उक्तवान्। "वानरः बहुफलभक्षी, कथं शुद्धः भवेत्?" इति कश्चन पप्रच्छ। तदा महेश्वरः उवाच – "मम वचनेन सर्वं शुद्धं भवति; मम वचनेन अमृतं विषं भवति। मम वचनेन धर्मज्ञानं, मम वचनेन मोक्षः अपि घोष्यते। अतः ताम्बूलं गृहाण, उत्तमानि खण्डानि मे दत्तुम्।" ततः सः पत्राणि सङ्गृह्य, उत्तमानि खण्डानि तस्मै दत्तवान्। यदा ताम्बूलं देवाय सिद्धं कृतम्, तदा मन्दरगिरिसम्भवा पार्वती, देवस्य पादयोः प्रणम्य, नम्रवदना अभवत्। "ते कारणात्, हे देवदेवि, मया अपराधः कृतः। यः महापापः मया कृतः, स्वगृहे त्वां परित्यज्य, सः अपराधः।