परमेश्वरः साक्षात् भिन्नाभिन्नरूपेण तिष्ठति। यत्र विश्वस्य प्रकट्य हेतुः अस्ति, तत्र सा प्रकृतिः इति विद्वद्भिः कथ्यते। प्रकृतिः, पुरुषः, कालः—एते त्रयः प्रतिष्ठिताः। तस्य शुद्धस्य परमस्थानं परमं विष्णोः पदम् इति निर्दिष्टम्। स एव सर्वव्यापी, लोकानां आदिकर्ता, गुणानां आधारः, गुणस्वरूपः च। तस्मात् महत् उत्पन्नम्, ततः बुद्धिः, तस्मात् अहंकारः अभवत्। सूक्ष्मभूतात् प्रजाः जगत्कारणाय जाताः। प्रत्येकः अनुक्रम्य अन्यानां कारणं रूपं गृह्णाति। पशुवंशे जाताः—गोः, पक्षी, वन्यजीवाः च। ततः पद्मजः मानववर्गं सृजति स्म। एतेषां पुत्रैः देवैः, दानवैः, मानवैः च जगत् पूर्णमभवत्। तपः सत्यम्—एवम् लोकाः सत्ये प्रतिष्ठिताः। हे ब्रह्मणश्रेष्ठ, तदधस्तात् महातलः, तस्य अधः रसातलः। स सर्वेषु लोकेषु लोकपतिं सृजति स्म। सर्वाणि भावानि, कर्माणि च यथाक्रमं व्यवस्थितानि। लोकालोकः भूम्याः अन्ते स्थितः, मध्ये सप्तसमुद्राः। प्रसिद्धाः बाह्यनद्यः, अमरसमाः जनाः च तत्र। क्रौञ्चः, शाकः, पुष्करः—एते देवभूमयः। लवणं, इक्षुरसः, सुरा, घृतम्, दधि, क्षीरम्, जलम् च सह। लोकाः लोकालोकपर्वतस्य द्विगुणविस्तृताः इति प्रसिद्धम्। भारतीयं भूमिः सर्वकर्मफलप्रदायिनी इति ज्ञेयम्। तस्य फलं भोगक्रमेण भूमौ वित्ते च अनुभवति। तद् फलं प्राणीभिः अन्यत्र क्षीणम् उपभुज्यते। संचितं महत्पुण्यं अक्षयम्, शुद्धम्, शुभम् च। तेन महत्पुण्येन कदा परमपदं प्राप्नुयाम? तदा जगदीश्वरं, नित्यसुखम्, दुःखरहितं च प्राप्नुयाम। हे नारद, त्रिलोके तस्मात् कोऽपि तुल्यो नास्ति। शुद्धः वा अशुद्धः वा, देवैः सुलभः। भक्तानां अवशिष्टान्नं यः भुङ्क्ते, स विष्णोः परमस्थानं प्राप्नोति। यः अहिंसादिसद्गुणनिष्ठः, शान्तः च, स देवश्रेष्ठैः पूज्यः। यः सर्वभूतहिताय सदा कर्म करोति, स देवैः पूज्यः स्मृतः। यः निरसूयः, शुद्धः, कुशलः च, स देवाधिपैः पूज्यः। यः वेदवाक्यनिष्ठः, पतितपावनः इति विज्ञेयः। यः सर्वं ब्रह्मरूपं पश्यति—किम् वयं, किम् अन्ये, इति किं वदामः? यः निरुपाधिः, स देवैः पूज्यः, हे नारद। यः परहितनिष्ठः, स देवदानवाभ्यां पूज्यः। सत्संगसम्पन्नः अपि देवश्रेष्ठैः पूज्यः। यः भारतभूमौ अस्माभिः सम्बन्धं स्थापयति—स एव पापी, मोहितः; अन्यः कश्चन नास्ति मूढः। अमृतकुम्भं त्यक्त्वा विषपात्रं यः आश्रयति, स एव मूढः।