स्नानार्थं प्रविशन् साधकः वामहस्तेन नाभिप्रमाणं मृत्तिकां गृह्णाति। ततः गङ्गामृत्तिकां अङ्गुल्या आदाय मन्त्रेण पुनः संप्रक्षिपेत्। तस्य हस्ते यत् तिष्ठति, तद् मन्त्रैः षट्सु अङ्गेषु लेपयेत्। सर्वं यथाकाममयं संकल्प्य, अन्तःस्नानं समाचरेत्। मन्त्रमयस्वरूपं भगवन्तं च तस्य पादोद्भवं जलं च स्मरन्, तेन शरीरान्तर्गतं मलं सम्यक् शुद्धयेत्। पश्चात् श्रद्धया यथाश्रुतिविधानं स्नानं कृत्वा, आचार्यः एकचित्तः स्यात्। देशकालयोः उच्चारणं कृत्वा, षडङ्गप्राणायामेन सह स्नानं समाचरेत्। हे सूर्य, तव हस्ताभ्यां ब्रह्माण्डस्थिताः पुण्यतीर्थानि स्पृश्यन्ते। तेन सत्यम्, हे देव, मे पुण्यजलं दत्त्वा मां पावय। हे नर्मदे, सिन्धो, कावेरी, अस्मिन्नेव जले सन्निधिं कुरुत। तद् गोमूत्रसमानं सुधासमानं कृत्वा, रक्षामुद्रया संवृत्य, तत्र वह्निसूर्यचन्द्रमण्डलानि दृढं सञ्चिनुयात्। तत्रैकादशमूलं जपित्वा, तदनन्तरं ध्यायेत्। स्नात्वा, मानसिकैः उपहारैः तां पूजयेत्। सा च सर्वभूताधारभूता, विष्णोः अनुत्तमतेजस्विनी। एवं स साधकः प्रणम्य, सप्तच्छिद्राणि संनिरुद्ध्य, तद् जलं त्रिः निमज्ज्योत्तोल्य, कुम्भमुद्रया संप्रक्षिपेत्। अत्र चत्वारः मनवः तन्त्रेण निर्दिष्टाः, हे मुने। सर्वभूतजननीः, दिव्याः आपः, मां शुद्धयन्तु। तासां स्पर्शेन शुद्धिर्भवति; दिव्याः आपः, मां पुनन्तु। ललाटे, कर्णयोः, नेत्रयोः च—आपः तद्गतमलं अपाकुर्युः; नमोऽस्तु। तुष्टिः, क्षमा, श्रद्धा, ज्ञानं—एतानि तव सन्तु; नमोऽस्तु। श्वासं धारयन् पिबेदिति न; एषा तेषां विधिः। आत्मनः इष्टदेवतां आवाह्य, सूर्यमण्डले जपकः स्थित्वा, शुद्धवस्त्राणि धारयित्वा, ततः सन्ध्यादिकं कर्म समाचरेत्। अन्यथा, भस्मना वा रजसा स्नातः संयतात्मा च, केशव, नारायण, माधव नामभिः, ओष्ठौ शुद्धयेत्। मधुसूदन, त्रिविक्रम नामभिः पुनः ओष्ठौ शुद्धयेत्। हृषीकेश, पद्मनाभ नामभिः पादौ स्पृशेत्। वासुदेव, प्रद्युम्न नामभिः नासिके स्पृशेत्। अधोक्षज, नृसिंह नामभिः कर्णौ स्पृशेत्। हरि, विष्णु नामभिः एष वैष्णवाचार्यम् उच्यते। मुखे, नासिकायाम्, तर्जन्यां, नेत्रयोः, कर्णयोः च—आत्मज्ञानतत्त्वेन शिवतत्त्वेन च, "स्वाहा" इति समाप्य, शैवाचार्यम् उक्तम्। आत्मज्ञानतत्त्वेन शिवतत्त्वेन च, "स्वाहा", "वसाना" इत्याद्यन्तेन, शैवाचार्यम् समाचरेत्। द्विजातीनां आचामनं हितकरं वाक्संयम, लज्जा, श्रीशब्देन निर्दिष्टम्। नन्दकं हृदि, शङ्खचक्रौ भुजयोः ध्यानं कुर्यात्। कर्णमूलयोः, पार्श्वयोः, पृष्ठे, नाभौ, कुक्षौ च—तत्र अग्निहोत्रोत्थं भस्म आदाय, "त्र्यम्बक" नाम्ना स्पृशेत्। एवं विधिना स्नानकर्मणि यः श्रद्धया प्रवर्तते, स शुद्धः, पुण्यः, भगवत्प्रसादं प्राप्नोति।