प्रथमं, नाम्नः आद्याक्षरात् मन्त्राक्षरपर्यन्तं च यथाक्रमं गणयित्वा, तत्र तस्य मन्त्रस्य रहस्यं विवेक्तव्यम्। परिक्रमेण द्वितीयः स्थाने ‘साध्य’ इति कथ्यते। द्वयोः अक्षरयोः मध्ये स्थितिः ‘सिद्ध’ च ‘असिद्ध’ च इति गण्यते। तृतीयस्थाने ‘सुसिद्ध’ नाम, चतुर्थस्थाने ‘सिद्धारि’ इति प्रसिद्धम्। चतुर्थे यदि पूर्वं नामाक्षरं दृश्यते, तदा ‘साध्यसिद्ध’, ‘साध्यसाध्य’, ‘सुसिद्ध’, ‘रिपु’ इत्येवं विभागः क्रियते। पूर्वोक्तविधिना ज्ञानी यथाक्रमं युग्मेषु क्रमशः गणनां कुर्वन्ति। चतुर्थे च चतुष्टये च ज्ञानी एवं गणयेत्। ‘ऋद्धसिद्ध’ इति यथोक्तम्, द्विगुणे तु ‘सिद्धिसाध्य’ इति स्यात्। यत् कृत्यं साध्यं स्यात्, तस्य सिद्धिः अर्धकालेन सम्पद्यते; यदि तु अर्धसाध्यं स्यात्, तदा द्विगुणकालेन। पूर्णसिद्धस्य वैशिष्ट्येन, साध्यं जपेन अर्धकालेन लभ्यते। रिपुणा प्राप्ता सिद्धिः पुत्रान् नाशयति; रिपुणा साधिता सिद्धिः पुत्रीं हरति। हे मुनिसत्तम, अन्ये अपि अत्र बहवः उपायाः सन्ति। एवं सम्यग् मन्त्रं शुद्धीकृत्य यथाकालं यथास्थानं च, नित्यकर्माणि कृत्वा, गुरोः पादुकाभ्यां प्रणम्य, वस्त्राभरणगवां सुवर्णादिभिः पूजनं कृत्वा, गुरुशिष्यौ शुद्धौ यज्ञशालां प्रविशेताम्। आकाशस्थ देवविघ्नान् आपः सम्पूज्य निवारयेत्। वर्णच्छुरितैः सर्वदिक् शुभे भूम्नि विधिवत् संयोज्य, अस्त्रमन्त्रेण शुद्धीकृतं घटं यथाशक्ति निर्मायेत्। वर्णानां बीजानि प्रतिलोमं शुद्धोदकेन जपेत्। धूम्रः, ज्वलनः, दीप्तः, स्पुलिङ्गः—एते दश अग्नेः शक्तिरूपाः कथ्यन्ते। दश अग्नेरंशाः वर्णिताः; अधुना सूर्यस्य अंशाः कथ्यन्ते—सुषुम्णा भोगदा, विश्वा बोधिका, धारिका, क्षमासंज्ञा; पूषा तृप्तिदा, पुष्टिदा, मुद्दा, धृतिः च नाम्ना। पूर्णता, अपूर्णता, अमृतं—एते चन्द्रस्य अंशाः कथ्यन्ते। नवरत्नानि स्थापयित्वा, पञ्चविधानि पत्राणि संयोजयेत्। मुक्तामणिः, पद्मरागः, वैडूर्यः, गोमेदकः, वज्रं, प्रवालः—एतानि रत्नानि यथाक्रमं स्थाप्य, तत्रैव इच्छितदेवतां आवाहयेत्। देवतां वेदिकायां समास्य, शुद्धघटतोयेन सम्प्रक्षालयेत्। न्यासजालेन शुद्धीकृत्य, पत्राणि शिरसि स्थापयेत्। हृदि मूलमन्त्रं जपन्, प्रियं शिष्यं तैलैः अभ्यज्येत्। सम्यग् गुरवे प्रणम्य, शुद्धः शिष्यः तस्य पुरतः उपविशेत्। नियमानुसारं मन्त्रं दातव्यं शतमष्टकं जपेत्। ततो चन्दनं हस्ते निधाय, शिष्यस्य शिरसि स्पृशेत्। शिष्यः ज्ञानं प्राप्य, गुरोः पादयोः प्रणमेत्। गुरुः शिष्यं आशीर्वदेत्—“शश्वत् कीर्तिः, श्रियः, तेजः, पुत्राः, दीर्घायु, बलं, आरोग्यं च ते सन्तु।” गुरवे दक्षिणां दद्यात्, वित्ते लोभशून्यः सन्। देहेन, पुत्रैः, भार्यया च गुरोः सेवायाम् एकचित्तः स्यात्। क्रमशः अग्निं, निरृतिं, वागीशं च पूजयेत्। एवं मन्त्रदीक्षा-विधानं पवित्रं सम्पूर्णं भवति।