श्रद्धया गुरोः अनुमत्यनुष्ठानपरः, ऐश्वर्यसम्पन्नः, दीक्षया युक्तश्च शिष्यः स्यात्। मन्त्रतत्त्वतन्त्रार्थवित्, निग्रहानुग्रहसमर्थः, तत्त्वावधारणकुशलः, विनयी, सुवेषधारी च भवेत्। सदा विधिपूर्वककर्मरतः, शान्त्यादिसाधनसम्पन्नः, श्रद्धावान्, स्थिरचित्तः, व्रतानुष्ठाननिष्ठः, कृतज्ञः, पापकृत्यभीतः चाचार्यः उच्यते। एवंगुणयुक्तः शिष्यः स्याद्; अन्यथा स गुरवे दुःखदः भवति। ततः पञ्च तन्तून् दीक्षाक्रमेण विद्यया पूर्वदिशं, पश्चिमदिशं, दक्षिणदिशं, उत्तरदिशं, अधोदिशं च स्थापयेत्। तत्र प्रथमस्थले प्रथमं तन्तुं, द्वितीयस्थले द्वितीयं च स्थापयेत्। प्रत्येकाग्निकुण्डे पञ्चमाक्षरं यथायोग्यं न्यसेत्। नामाक्षरादारभ्य मन्त्राक्षरपर्यन्तं यथानुक्रमं स्थापयेत्। प्रदक्षिणेन द्वितीयं ‘साध्य’स्थानं इति कथ्यते। द्वयाक्षरकुण्डे ‘सिद्ध’ ‘असिद्ध’ इति विचारः। तृतीयस्थले ‘सुसिद्ध’ नाम, चतुर्थे ‘सिद्धारि’ इति। चतुर्थस्थले यदि पूर्वं नामाक्षरं स्यात्, तर्हि ‘साध्यसिद्ध’, ‘साध्यसाध्य’, ‘सुसिद्ध’, ‘रिपु’ इत्यादि नामानि भवन्ति। उक्तविधिना यथाक्रमं युग्मेषु पण्डिताः गणयन्ति। चतुर्थे च चतुष्के पण्डितैः एवं गणनीयम्। ‘ऋद्धसिद्ध’ इति यथोक्तम्; द्विगुणे तु ‘सिद्धिसाध्य’ इति। साध्यस्य कार्यस्य सिद्धिः अर्धकाले सम्पद्यते; अर्धसाध्यस्य तु द्विगुणे काले। पूर्णसिद्धस्य श्रेष्ठत्वेन अर्धकाले एव साध्यं जपेन लभ्यते। रिपुणा लब्धा सिद्धिः पुत्रनाशकरी; रिपुणा प्राप्ता सिद्धिः कन्यानाशकरी च। अन्यानि च बहूनि उपायाः अत्र सन्ति, मुनिश्रेष्ठ। एवं सम्यक् काले देशे च मन्त्रं शुद्धीकृत्य, नित्यकर्माणि कृत्वा, गुरुपादुकाभ्यां प्रणम्य, वस्त्राभरणगवां सुवर्णादिभिः पूजां कृत्वा, आचार्यः शिष्यसहितः शुद्धः यज्ञशालां प्रविशेत्। दिव्यविघ्नान् आकाशात् आपः पूजयित्वा अपाकुर्यात्। सर्वदिक्षु वर्णपुष्पैः, शुभे भूमौ शास्त्रविहितया, यथाशक्ति शुद्धकुम्भं अस्त्रविद्यया संस्कृतं स्थापयेत्। वर्णक्रमविपरीतबीजानि उच्चार्य शुद्धजलैः अभिषिञ्चेत्। धूम्रः, ज्वालमालः, दीप्तः, स्फुलिङ्गः इत्यादयः अग्नेः दश शक्तिरूपाणि। दश अग्निरूपाणि परिकीर्तितानि; अधुना सूर्यस्य रूपाणि कथ्यन्ते। सुषुम्णा, भोगदा, विश्वा, बोधिनी, धारणा, क्षमा, पूषा, तृप्तिः, पुष्टिः, हर्षा, स्थैर्यम्—एतानि सूर्यस्य रूपाणि। पूर्तिः, अपूर्तिः, अमृतं इति चन्द्रस्य रूपाणि कथ्यन्ते। नवरत्नानि स्थापयित्वा पञ्चविधपत्राणि योजयेत्। मुक्तामणीन्, पद्मरागं, वैडूर्यं, गोमेदकं, वज्रं, प्रवालं च स्थापयेत्। एवं रत्नानि स्थाप्य, तत्रैव इच्छितदेवताम् आवाहयेत्। देवतां पीठे स्थापयित्वा, शुद्धकुम्भतोयेन अभिषिञ्चेत्। एवं विधिना मन्त्रदीक्षा-यज्ञस्य विधानं शास्त्रानुसारं सम्पद्यते, यत्र आचार्यः शिष्यश्च, श्रद्धया, विधिपूर्वकं सर्वं समाचरन्ति।