शरीरस्य सर्वेषु नाडिषु गर्भस्य प्रवृत्त्या आकाशः विद्यमानः अस्ति। प्रत्येकस्य जीवस्य अनुभवविविध्यनुसारं तस्य आकाशस्य स्थितिः निश्चितः भवति। कर्मबलात् सर्वेषु देहेषु तानि सञ्चरन्ति। मलमार्गात् एषः विस्तारः पृथिव्यादिभिः विभागैः आरभ्य गच्छति। स्थावराणां मध्ये पर्वताः वृक्षाः च सन्ति, जङ्गमाणां मध्ये त्रीणि प्रकाराणि सन्ति। स्थावरजङ्गमयोः मध्ये चतुर्विंशति लक्षाणि प्राणीजातानि सन्ति। कर्मबलात् जीवः परमं प्राप्नोति, यः सर्वार्थसिद्धिकरः भवति। महापुण्यबलात् एव दुर्लभः जन्मः लभ्यते। यदा एकः बिन्दुः गर्भे प्रविशति, तदा सः द्विधा भवति। मलकर्मादिबन्धनैः बद्धः जीवः तत्र निबद्धः भवति। ततः मातुः पानभोजनमात्रेण तत्र पोषितः वर्धते। दुःखपीडितः, गर्भे आच्छादितः, तत्र तिष्ठति। तस्य चेतना दुःखपूर्णा, पुनः पुनः क्लेशितः भवति। सः गर्भमार्गेण बलात् निष्क्रान्तः, तस्य मुखं अधः अभिमुखं भवति। अनन्तरं सः शिशुः शनैः शनैः प्रतिदिनं वर्धते। एवं लोकस्य जीवसंस्थानं क्रमशः सम्पद्यते। अत्र आत्मनं न उद्धरति यः, तस्मात् पापतरः कः? एषः सर्वसत्त्वानां, पश्वादीनां च, सामान्यः नियमः उक्तः। मानवेषु तु एषः नियमः बन्धच्छेदलक्षणः अस्ति। अतः बन्धनच्छेदाय मन्त्रदीक्षां कर्तव्या। यः शुद्धात्मज्ञानं धारयति, सः मोक्षस्थितिं प्राप्नोति। सः मन्त्रैः शिवं पूजयति, बन्धनबद्धानां हिताय। शिवशक्त्यादिसहितः, आत्मनि क्रियाम् अवलोकयति। बन्धनात् तु तद् प्रकाशयितुं न शक्नोति, शृङ्खलाभिः बद्धः इव। अतः शास्त्रानुसारं मन्त्रदीक्षा कर्तव्या। नित्यनैमित्तिकं कर्म आचरितव्यम्। यः यत्र जीवनस्थितौ तिष्ठति, यदि दीक्षा लभते, ततः पश्चात् कर्माणि बन्धनहेतवः न भवन्ति। दीक्षितः सन्, भोगान् इच्छेत् अपि, यः नित्यनैमित्तिकदीक्षां प्राप्य न आचरति— अतः दीक्षितः सर्वाणि नित्यनैमित्तिकानि कर्तव्यानि। नित्यनैमित्तिकानुष्ठानं यः आचरति, तस्य— तेषु अपि, केवलं गुरुभक्तः एव फलम् आप्नोति, अन्यथा न। यः गुरुभक्तिः केवलं दृश्यलाभार्थं करोति— यः शरीरमनस्स्ववाचा गुरुभक्तिं करोति— यः शिष्यः गुरुभक्तिसम्पन्नः, यः सर्वं समर्पयति— यदि मन्त्रः मिथ्या जप्यते, गुरुः प्रायश्चित्तं कुर्यात्। अधुनाऽहं मन्त्रशक्तिप्रदां दीक्षाविधिं व्याख्यास्यामि। अतः दीक्षा इति सर्वशास्त्रविद्भिः कथ्यते। ध्यानधर्मधारणया रक्षणात् मन्त्रः इति कथ्यते।