न कदापि अप्रियं कर्मफलस्य कृते स्वीकर्तव्यमिति विद्वान्। ये जाग्रत्, चतुराः, क्रूराः, धैर्यवन्तश्च, ते परेषां सेवां कुर्वन्ति। प्रत्येकः स्वस्यैव चेष्टां, पुनः परस्यापि, अनुतिष्ठति; कोऽपि स्वकृतं भाग्यं नातिक्रामति। केचन शिबिकां वहन्ति, अन्ये तत्रैव उपविष्टाः सन्ति। पुरुषाः स्वधननाशान्, विविधाश्च स्त्रियः शतानि दृश्यन्ते। एतदन्यं परं तत्त्वं पश्य; अत्र मोहः नास्ति। सर्वं परित्यज्य, स्वस्वरूपे प्रतिष्ठितः, सुखी भव, निरुपद्रवः च। येन देवाः मर्त्यलोकं परित्यज्य स्वर्गं गताः। ततः सनत्कुमारः तेन पूजितः सन्मानितश्च निर्गतः। ब्रह्मलोकं गन्तुम् उत्सुकः स पितरं प्रति जगाम। तस्याः शुकः प्रदक्षिणं कृत्वा कैलासं पर्वतं जगाम। तदा तस्य माता शोकाकुलहृदया रुदती पुत्रं प्रत्युवाच—"क्षणमात्रं तिष्ठ, पुत्र!" स तु केवलं मोक्षमेव अन्विष्य परं पदं जगाम। पुनः मुनिः तं ब्राह्मणं शुकस्य अवतरणं विषये पप्रच्छ। एतद् श्रुत्वा मम चेतः अद्य परां शान्तिम् अवाप। कृष्णस्य गुणसिन्धौ तृष्णा कदापि न निवर्तते। अत्र ते कुत्र वसन्ति? मम महद् संशयं जातम्। तदा महर्षिः शास्त्रानुसारं स्वात्मानं संयम्य, प्राचीं दिशं प्रति मुखं कृत्वा, सूर्यतेजसा दीप्तिमान् बभूव। न तत्र पक्षिणां झुण्डः, न शब्दः, न दृश्यं किञ्चित्। तस्मिन्नेव क्षणे स सर्वसंयोगविमुक्तः स्वात्मानं पश्यामास। पुनः योगमारुह्य मोक्षमार्गं विचिन्तयामास। तदा व्यासपुत्रः तेजस्वी, निश्चलनिश्चयः, गगनमार्गे गतवान्। सर्वे प्राणिनः तं मनसो वायोः च वेगेन गच्छन्तं दृष्टवन्तः। दिव्यपुष्पवर्षेण देवताः तं पूजयामासुः। सिद्धर्षयः च पप्रच्छुः—"कः एष सिद्धिं प्राप्तः?" स महातेजाः प्रमुदितः तान् ऋषीन् प्रति वाक्यम् अब्रवीत्। तस्मै एकाग्रचित्ताय त्वं एष उत्तरं दातुम् अर्हसि। स अष्टविधं तमः त्यक्त्वा पञ्चविधं कामं विसृज्य, तत्रैव नित्ये निरुपाधिके स्थाने, यत्र लिङ्गं पूज्यते, प्रविष्टः। तत्र श्वेतपीतवर्णे, सुवर्णरजतसन्निभे, संयुक्ते, शोभायुक्ते, शुकः संशयरहितचित्तः समुपविवेश। तदा द्विजश्रेष्ठ, उभौ अदृश्यौ अभवताम्, किमपि अद्भुतं समजनि। कैलासोऽपि तस्य मार्गे न विघ्नमकरोत्। धर्मात्मा शुकः सुमनोहरं पुष्पितवृक्षवनं दृष्टवान्। रूपिणः दूरात् अरूपं ददृशुः। स परमार्गं प्राप्य पृष्ठतः अन्वगच्छत्। आत्मशक्तिं दर्शयित्वा स सर्वभूतरूपोऽभवत्। निमेषमात्रेण शुकस्योर्ध्वगमनं समभवत्। ऋषयः सिद्धाश्च तस्मै पुत्रस्य मार्गं न्यवेदयन्।