यदा सुखदुःखयोः विपर्यासः सम्पद्यते तदा स्वभावानुसारं कर्तव्यं भवति। यः सततमुत्साही स्यात्, स न पतति। पूर्वानि शरीराणि सदा तस्यैव देहिनः सन्ति। अन्येन शरीरं दग्ध्वा, अन्यशरीरस्य बलमपि दुर्बलतापि नश्यति। सङ्गमेन च चेतनाहीनः शुक्रबिन्दुः गर्भे निष्किप्यते। तत्र यत्रान्नपानं पच्यते, यद् भक्ष्यते तत् तत्रैव विनश्यति। गर्भे मूत्रपुरीषयोः स्वभावतो गमनं भवति। उदरे गर्भाः उत्पद्यन्ते, तथा अन्येऽपि जाताः दृश्यन्ते। गर्भसंयोगात् यः कश्चन जीवति, स तस्माद् विमुक्तो भवति। गर्भसमेतस्य सप्तमे मासे तादृशं दशा जायते। न संशयः, मानवानां नाभेः योगाः सम्भवन्ति। ये रोगैः पीडिताः, ते स्वं महदर्थं परित्यज्यन्ते। तेषां वेद्यानां प्रयत्नेनापि दुःखानि न निवर्तन्ते। प्राणिनः रोगैः पिड्यन्ते, यथा मृगाः व्याघ्रैः हन्यन्ते। वृद्धत्वेन भग्नान् नरान् पश्यति, यथा महागजाः अन्यैः गजैः पराजिताः। मृगाः दरिद्राश्च साधारणतः एवं न पीड्यन्ते। रोगः प्राणिनः गृह्णाति, यथा मांसविक्रेता पशून् गृह्णाति। बलवता वहता वेगेन वह्यमानः जनः बलात् नीयते। ये शरीरात् विमुक्ताः, ते स्वस्वभावं अतिक्रामन्ति। यः यथाशक्ति यत्नं करोति, तथापि सर्वदा फलम् इच्छानुरूपं न भवति। दुःखकरं कर्म न स्वीकरनीयम्, केवलं प्रयत्नस्य फलार्थम्। ये जाग्रतः, कौशलिनः, क्रूराः, धैर्यवन्तः, ते परेषां सेवां कुर्वन्ति। स्वस्य स्वं प्रयुञ्जते, पुनश्च परस्य; कश्चन स्वभागं न अतिक्रामति। केचित् शिबिकां वाहयन्ति, केचित् तत्रैव उपविशन्ति। धननाशिताः नराः, विविधाः स्त्रियश्च दृश्यन्ते। एषा परा तत्त्वदृष्टिः पश्य; अत्र मोहः न भविष्यति। सर्वं परित्यज्य, स्वभावे प्रतिष्ठितः, सुखी भव, दुःखरहितः च। येन देवान्, मर्त्यलोकं परित्यज्य, स्वर्गं गतवन्तः। ततः सनत्कुमारः तेन पूजितः, आदरात् निर्गतः। ब्रह्मलोकस्य प्राप्त्यर्थं स पितरं प्रति ययौ। शुकः प्रदक्षिणं कृत्वा कैलासशैलं प्रतस्थे। सापि दुःखिता हृदयेन रुदती, "क्षणमात्रं तिष्ठ, पुत्र!" इति व्याहरत्। केवलं मोक्षमेव अन्विष्य सः परं पदं जगाम। पुनः मुनिः तं ब्राह्मणं शुकस्य अवतरणं विषये पप्रच्छ। एतद् श्रुत्वा मम चेतः अद्य परमं शान्तिं प्राप्तम्। कृष्णस्य गुणसिन्धौ तृष्णा कदापि न तृप्यति। अत्र ते कुत्र वसन्ति? एष मे महद् संशयः। मुनिः शास्त्रानुसारं स्वमात्मानं संयम्य आसीत्। ततः स पूर्वदिशं प्रेक्ष्य, विद्यया सूर्यतेजसा दीप्तः अभवत्। तत्र न पक्षिसंघः, न शब्दः, न दृश्यं किमपि आसीत्।