स उत्तमधार्मिकः पुरुषः, व्यासस्य पुत्रं तेजस्विनं महात्मानं दृष्ट्वा, सादरं पप्रच्छ—"किं करोषि भगवन्, त्वं कस्य कार्यस्य प्रवृत्तः? महद् पुण्यकर्मणा मया तव साक्षात्करणं लब्धम्। अतः, भगवन्, तद् ब्रूहि, येन विज्ञानं परमं प्राप्नुयाम्। न हि संसर्गसमः दुःखस्य हेतुः, न च त्यागसमः सुखस्य कारणम्। शीलसम्पन्नता च सदाचारः—एष धर्मः परमो मतः। केवलं संगतिः दुःखस्य मोक्षाय न पर्याप्ता; संगतिरपि दुःखरूपा स्मृता। मोहजालसमावृतः जीवः इह च परत्र च दुःखं अनुभवति। यो हि परमशिवं इच्छति, स कर्तव्यमेवाचरेत्, यतः दुःखसुखयोः द्वयं परमार्थस्य विघ्नाय कल्पते। ज्ञानस्य, मानस्य, अपमानस्य च योगेन आत्मानं विवेकेन वेदितव्यम्। आत्मज्ञानं परमं ज्ञानम्; सत्यमेव परं हितम्। अत्र, इन्द्रियाणि आत्मनियन्त्रितानि विषयेषु विचरन्ति। आत्मस्वरूपेषु चान्येषु च, समवेतानां पृथग्भावः दृश्यते। सदा दृष्टिं, स्पर्शं, वचनं च वर्जयेत्। न कस्यापि हिंसां कुर्यात्; सर्वेषु भूतेषु मैत्रीं आचरन्। निरुपाधिकता, पूर्णसन्तोषः, निराशा, धैर्यं च—एतानि साधनानि। द्रव्यरागं त्यक्त्वा, जितेन्द्रियः भव, प्रिये। यो ह्यनपेक्षः, स न शोचति; आत्मनः अपेक्षां परित्यजेत्। नित्यं तपसा, संयमेन, निग्रहेण च मुनिः आत्मानं शमयति। गुणेषु अनासक्तः, नित्यं एकान्तवृत्तिं प्रीणयन्। यः मुनिः, दारिद्र्येऽपि, विरोधिनां मध्ये सुखं विन्दति। पुण्यकर्मभिः दिव्यत्वं प्राप्यते; मिश्रकर्मभिः मानुष्यं लभ्यते। तत्र मृत्युः, जराः, दुःखानि च नित्यं बाधन्ति। त्वं हानिकारकं हितमिव, अनित्यं नित्यवत् पश्यसि। स्वसुतैः स्वयमेव बहुभिः मोहपाशैः दृढं बद्धः। पर्याप्तं सम्पत्तेः; सम्पत्तिः दोषयुक्ता हि। ये प्रजायाः, पत्न्याः, गृहेषु च आसक्ताः, ते अधः पतन्ति। पश्य मोहजाले पतितान् प्राणिनः, महद् दुःखं प्राप्नुवन्ति। अन्येषां यदस्ति, तदस्थिरम्; स्वकं तु पुण्यपापमेव। कस्यार्थे तु तुच्छे वस्तुनि मग्नः, स्वार्थं विहाय स्थितः? कथं त्वमेव एकाकी तमसो निर्मितां पन्थानं यास्यसि? पुण्यपापे च त्वां अनुसरिष्यतः प्रयाणे। वित्तस्य कृते बन्धः सञ्जायते; कृतार्थः तु विमुक्तः स्यात्। एतान् बन्धान् छित्त्वा साधवः प्रयान्ति; दुष्टाः तु न शक्नुवन्ति। वैराग्यस्य नाम नास्ति; हृदयं ते लोहवत् दृढम्। सुरगमने दुर्गमं सुगन्धिलिप्तं कर्दमं, शब्दसलिलानि सन्ति। त्वरितं पन्थानं, वायुभिः वैराग्यस्य प्रेरितं, बुद्धिनौका तितीर्षेत्। कामरहितं धर्मं त्यज; अधर्मं च अहिंसायाऽपि परित्यजेत्। एष अस्थिपञ्जरः, स्नायुभिः बद्धः, मांसशोणितलेपितः। जरया शोकैः च आक्रान्तः, रोगालयः, चञ्चलः। इदं सर्वं विश्वं, समग्रं जगत्, अजातं च, यदस्ति यन्नास्ति।