सः एव वायुः चतुर्षु समुद्रेषु जलानि धारयति। सः मेघान् सञ्चित्य तान् पार्जन्याय ददाति। येन विविधैः उपायैः संगृह्य महान्तः नीलमेघाः निर्मीयन्ते। स एव देवतानां दिव्ययानानि आकाशे वहति। तेन शीघ्रवेगेन वृक्षेषु उत्पाद्यमानाः रसाः स्राव्यन्ते। यस्य प्रवाहे दिव्याः आपः आकाशे सञ्चरन्ति। यस्मिन् दूरतः निरुद्धे सूर्यः एकरश्मिः अपि निरुद्धः भवति। यस्मात् सोमः, अमृतनिधिः, पूर्यते। स एव काले सर्वेषां प्राणिनां प्राणान् संहरति। यः सम्यग्दर्शी बुद्ध्या, नित्यनिग्रहसंयमेन शान्तः। येन समागत्य ते शीघ्रं दिशां पारमुपगच्छन्ति। येन वर्षेण अभिभूताः आपः प्रतिनिवर्त्यन्ते। एवं एते दितेः पुत्राः मरुतः सत्यम् अद्भुततमानः। एष अपि महदाश्चर्यम्—एषः परमगिरिः अपि विष्णोः श्वासवायुनाऽतिवेगेन चालयते। अतः ब्रह्मविदः अतिवातकाले वेदान् न पठन्ति। एवं उक्त्वा भगवान् पाराशर्यः। ततः व्यासस्य स्नानाय गते, शुकः, ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, तत्र स्वाध्यायनिष्ठं व्यासपुत्रं मुनिं दृष्टवान्। उत्थाय तेन सत्कृतः, सः कृष्णद्वैपायनस्य पुत्रः हि ब्रह्मपुत्रः एव। किं करोषि, महाभाग, व्यासपुत्र, महातेजन्? कस्यचित् पुण्येन अहम् तव साक्षात्कारं प्राप्तवान्। अतः, महाभाग, कथय मे तद् ज्ञानं केन प्रकारेण प्राप्नुयाम्। नास्ति दुःखं समं सङ्गेन, न च सुखं समं त्यागेन। शिष्टाचारः साधुवृत्तं च—एषः परमः श्रेयः। सङ्गः न तु दुःखनिर्मुक्तये पर्याप्तः; वस्तुतः सङ्गः दुःखरूपः एव। मोहजालेन आवृतः जनः दुःखं अनुभवति इह च परत्र च। यः परमं श्रेयः इच्छति, तेन कर्तव्यम्; तौ हि श्रेयः विघ्नाय प्रवृत्तौ। ज्ञानात्, मानात्, अपमानात् आत्मानं विवेकतः ज्ञातव्यम्। आत्मज्ञानं परमं ज्ञानम्; सत्यम् एव परमं हितम्। अत्र इन्द्रियाणि, आत्मनियमानि, विषयेषु विचरन्ति। स्वात्मसंबन्धिषु च अनात्मसंबन्धिषु च, सह च पृथक् च। सदा द्रष्टुम्, स्प्रष्टुम्, वक्तुम् परिहर्तव्यम्। न हिंस्यात् किञ्चन भूतम्; भूतैः सख्येन व्यवहर्यात्। अस्वामित्वम्, पूर्णसंतोषः, निरपेक्षता, धैर्यं च। सर्वस्वं परित्यज्य, जितेन्द्रियः भव, प्रिये। निरपेक्षाः न शोचन्ति; आत्मनः अपेक्षां त्यजेत्। नित्यतपसा, संयमेन, निग्रहेण च मुनिः आत्मानं शमयति। गुणेषु अनासक्तः, सदा एकान्तविहाररतः। मुनिः, निर्धनः अपि, द्वन्द्वरम्येषु जन्तुषु आनन्दं विन्दति।