दीर्घकालं गतवतः पश्चात्, राजा अश्वमेधयागं समारभत। तत्र स ब्रह्मादिभ्यः देवताभ्यः विधिपूर्वकं हविः समर्पयामास। ततः कुपितः कश्चित् राजा समीपं आगत्य प्रतिकृतिं याचितुम् उद्युक्तः अभवत्। स राजा समीपं आगत्य "मांसं भोक्तुम् इच्छामि" इति उक्तवान्। राजा तदा हरये समर्पणपात्रं धृत्वा, गुरोः आगमनस्य प्रतीक्षां कुर्वन् स्थितः। यदा गुरु आगतः, तदा स आदरपूर्वकं तस्मै तत् समर्पितवान्। तस्य दर्शनं कृत्वा, गुरु विस्मितः "किम् एतत्?" इति चिन्तयामास। "हाय, राजा पापं कृतवान्, मम अनाहार्यं दत्तवान्। भूमिपते, त्वया मम अहिताय अशुद्धं भोजनं दत्तम्। मानवमांसं, यद् राक्षसाणां भोजनं, मम दत्तम्।" इति गुरु शापं उच्चरयन्, तदा सौदासः भयाकुलः कम्पमानः स्थितः। वासिष्ठः, तस्य प्रेरणया न, गम्भीरं मननं आरब्धवान्। राजा अपि जलं गृह्य, वासिष्ठं शप्तुम् उद्युक्तः अभवत्। तस्मिन्नेव क्षणे, तस्य धर्मपत्नी मदयन्ती, सती, तं उपगम्य, "यद् कर्म तव भाग्ये लिखितम्, तत् निष्चयेन घटिष्यते—त्रुटिरपि नास्ति।" इति उक्तवती। "निर्जले विपिने, स भयानकः राक्षसः भविष्यति।" शास्त्रेषु निश्चितं यः राक्षसः, स ब्रह्मलोकं गच्छति। राजा चिन्तयामास, "कुत्र जलं क्षिपामि?" इति। एवं विचिन्त्य, तेन तत् जलं स्वपादयोः क्षिप्तम्। तस्मात् कालात् सः 'कल्माषपाद' इति प्रसिद्धः अभवत्। मनसि महाभीतः सः, गुरोः पादयोः प्रणम्य, "सर्वं क्षमस्व, भगवन्, मया अपराधः न कृतः।" इति प्रार्थितवान्। तदा आत्मनं निन्दन्, विवेकशून्यतायाम् अनुरक्तः अभवत्। "यो विवेकहीनः, स पशुवत्—नास्ति संशयः।" इति। "अज्ञानात् विवेकाभावात् मया एष पापः कृतः।" पुनः उक्तवान्। "विवेकहीनः कः सुखं प्राप्नोति? कः दुःखं न प्राप्नोति?" इत्यपि। गुरु उक्तवान्, "एष अवस्था अनन्ता न भविष्यति; द्वादश वर्षाणि स्थायिनी।" "पुनः पूर्वं रूपं प्राप्स्यसि, भूमिं च भोग्यसि।" राजा अपि दुःखेन पीडितः, राक्षसीरूपं धारयामास। सा रात्रिसदृशी घोरवर्णा, एकाकी निर्जलवने विचरन्ती। पक्षिणः कपिमुख्यान् च उत्तमान् अपि, सा भक्षयामास। भूमिः रक्तकेशभूतशवपिशाचैः शोभिता, भीषणा अभवत्। महद् दुःखं कृत्वा, सा वनान्तं प्रविष्टा। नर्मदातटे, यत्र ऋषयः सिद्धाश्च विहरन्ति, सा आगच्छत्। तत्र सा एकं ऋषिं प्रियया सह रममाणं ददर्श। सा वेगेन तं गृह्य, यथा मृगं व्याघ्रः गृह्णाति। तदा सा भयात् अञ्जलिं शिरसि स्थापयित्वा, "येन प्रियतमं जीवितं दत्तम्, तेन मम कामं पूरय।" इति उक्तवती। "राक्षसी मां अनाथां निर्जले विपिने मा हिंसीत्।" "विपक्षघ्न, किं तु मम यौवनविधवात्वं किं वदामि?" इति अपि उक्तवती।