कदाचित् मार्जाराः लोहखुरैः पृथिवीं खनन्ति स्म, तदा तेषां नखैः भूमेः स्पर्शः जातः। तस्मिन्नैव काले पिपीलिकानां रेखाः विदारिताः दृश्यन्ते स्म, दीपिकाश्च बहवः प्रादुरभवन्। प्रातःकाले सन्ध्यायां वा सूर्यः चन्द्रमा वा विकृतवर्णौ दृश्येते स्म। अस्य भूमेः आधाररूपेण पूर्वदिशं प्रति मुखं कूर्मस्य नवाङ्गानि स्थितानि, तेषु एव सा पृथिवी प्रतिष्ठिता। अन्तः कम्पमानानि षट् प्रदेशाः तस्य नाभिप्रदेशः कथ्यन्ते। स्त्री, कलिङ्ग, किरात इत्येतेषां नाम्नां प्रदेशाः तस्य भुजप्रदेशः स्मृताः। गौड, कैङ्कण, शाल्व, आन्ध्र, पौड्र नाम्नः प्रदेशाः पादप्रदेशाः मता इति; पुलिन्द, चीन, यवन, गुर्जर अपि पादप्रदेशाः स्मृताः। खश, अङ्ग, वङ्ग, बाह्लीक, काम्बोज नाम्नः प्रदेशाः हस्तप्रदेशाः मता इति। नाभ्याद्यङ्गनवकेषु पापकृत्येण दुष्टता, पुण्यकृत्येण शुभता जायते। कदाचित् जनाः रुदन्ति, गायन्ति, स्विनन्ति, हसन्ति च। ते अधःमुखाः स्थित्वा स्थानान्तरं गच्छन्ति स्म। गन्धर्वनगरस्य दर्शनं, दिवा ताराणां दृश्यता, गन्धर्वधूमेन शरीरोपवेष्टनं, दिवा रात्रौ वा पृथिव्याः कम्पनं—एतानि चिह्नानि दृश्यन्ते स्म। रात्रौ इन्द्रधनुः अथवा मण्डूकः, शिखरे श्वेतकाकः, द्विमुखत्रिमुखजन्तूनां जन्म, गर्भेषु अपि तेषां सम्भवः, ग्रामेषु शृगालानां वासः, धूमकेतूनां च दर्शनम् अभवत्। वृक्षाः अकाले पुष्पफलयुक्ताः दृश्यन्ते। एवं बहूनि महाप्रतिघातजनकानि अपशकुनानि समुत्पद्यन्ते स्म, येषां प्रभावात् देशनाशः सम्पद्यते। मध्यदेशात् भयम्, कीर्तिनाशः, हानिः, यशोवृद्धिः, सुखदुःखे च जायन्ते। एवं द्विजश्रेष्ठ! यानि यानि अपशकुनानि, तेषु सर्वेषु एवं भवति। एवं मुनिश्रेष्ठ! सङ्क्षेपेण ते शकुनशास्त्रं मया निगदितम्। अधुना छन्दःशास्त्रस्य परं विज्ञानं प्रवक्ष्यामि। छन्दोऽन्यतमस्य वर्णपदभेदेन द्विविधत्वं पुनः विद्यात्। छन्दसां कारणं छन्दोविद्भिः प्रोक्तम्। मध्ये लघु समूहः "रगणः" इति कथ्यते, समूहान्ते स्थितः "सगणः" इति स्मृतः। त्रयः लघवः "नगणः" इति कथ्यन्ते; त्रयः एकवर्णाः "वर्णगणाः" इति मुनये निगद्यन्ते। संयोगः, विसर्गः, अनुस्वारः च पश्चात् आगच्छन्ति चेत् लघुत्वं प्राप्तवन्तः स्युः। पादः चतुर्थभागः, तस्य विभागः "यति:" इति कथ्यते। यदा चत्वारः पादाः समलक्षणाः, सः "समः" इति कथ्यते। यदि चत्वारः पादाः भिन्नलक्षणाः, सः "विषमः" इति निश्चितः। पादः षड्विंशतिवर्णपर्यन्तः, प्रत्येकः पृथक् गणनीयः। त्रिपादवः षट्पादवश्च श्लोकाः तेषां नामानि श्रृणु। गायत्री, उष्णिक्, अनुष्टुप्, बृहती, पङ्क्तिः, शक्कर्यादीनि, साति, पूर्वा, अष्टिः, अष्ट्यः च स्मृताः। छन्दसि परिवर्तनम्, संयोगः, अधिकता, उत्कर्षः च दृश्यन्ते। पङ्क्तौ सर्वेषां गुरूणां पूर्वे लघु स्थाप्यः, लघु गुरोः अधः स्थाप्यः। एषा व्यवस्था यावत् केवलं लघु शिष्यते, तथा वर्णिता। निर्दिष्टद्विगुणितांशे स्थिरांशान् गुणयेत्। पुनः, यः वर्णः पुनः पुनः आगच्छति, तं क्रमशः उपरि अधश्च स्थापयेत्। एवं सप्ततिः श्लोकाः एकस्मिन्नेव प्रवाहेण, भगवतः नारदस्य वचनानुसारं, अपशकुनलक्षणानि, तेषां फलानि, छन्दःशास्त्रस्य च रहस्यं विन्यस्तम्।