स धर्मात्मा, तृषितः सन्, रेवानदीं समीपं गच्छति स्म। तत्र सः मन्त्रिभिः सह भोजनं कृत्वा तां रात्रिं यत्र निवासं कृतवान्। अनन्तरं सः मन्त्रिणा सह नर्मदातटवने विचरति स्म। धनुष्कं कर्णान्तं संकर्ष्य कृष्णमृष्यं अन्वधावत्। ततः गुफायां द्वौ व्याघ्रौ मैथुनस्थौ दृष्टवान्। शरविद्याप्रभुः सः धनुष्कं सज्जीकृत्य शरं स्थापयित्वा तौ व्याघ्रौ अभिमुखं स्थितवान्। किन्तु तत्रा एकैका व्याघ्री, षट् त्रिंशद्योजनविस्तीर्णा, आकाशात् उत्पत्य समागच्छत्। तस्य प्रियं पतितं दृष्ट्वा, व्याघ्रराक्षसः शत्रुः क्रुद्धः अभवत्। राजा भयाकुलः सैन्यं वनं संगृहीत्वा स्थितः। सुदासजः राजा राक्षसस्य कर्माणि सन्देहयन् चिन्तितवान्। दीर्घकालं अतीते, राजा अश्वमेधयागं अनुष्ठितवान्। तत्र सः ब्रह्मादिभ्यः देवताभ्यः विधिवत् हविः आदाय अर्पितवान्। ततः क्रोधपूर्णः सः राजा प्रति दण्डाय आगच्छत्। राजा समीपं गत्वा उक्तवान्—"मांसं भोक्तुमिच्छामि।" राजा हरये समर्पणपात्रं धृत्वा, गुरोः आगमनं प्रतीक्षन्तः स्थितः। गुरु आगच्छति, सः ससन्मानं तस्मै दत्तवान्। तद् दृष्ट्वा गुरु विस्मितः चिन्तितवान्—"किमिदं?" हन्त, राजा पापं कृतवान्—मम अशुद्धं भोज्यं दत्तवान्। "भूमिपते, त्वं मम अनिष्टं अशुद्धं भोज्यं दत्त्वा मां हिंसितुमिच्छसि।" "मानुषमांसं दत्तं, यद् राक्षसाणां भोजनं।" एवं शापोच्चारणे सउदासः भयाकुलः कम्पमानः स्थितः। वसिष्ठः तेन प्रेरितः न सन्, गम्भीरं मननं कृतवान्। राजा अपि जलं गृहित्वा वसिष्ठं शप्तुं सज्जः अभवत्। तदा मदयन्ती, पतिसती, तं कर्तुम् उद्यमं प्रति सम्बोधितवती। "यद् कर्म तव भाग्ये लिखितम्, तत् निःसन्देहं सम्पद्यते।" "निर्जले विपिने सः घोरः राक्षसः भविष्यति।" "शास्त्रेषु निश्चितं, तादृशाः ब्रह्मलोकं गच्छन्ति।" सः मनसा चिन्तयन्—"क्व जलं क्षिप्यामि?"—इति, स्वपादयोः जलं विसृज्य। तस्मात् कालात् सः 'कल्माषपाद' इति प्रसिद्धः अभवत्। मनसा भीतः, सः गुरोः पादयोः प्रणम्य। "सर्वं क्षमस्व, भगवन्; मया दोषः न कृतः।" सः आत्मनं निन्दन्, विवेकहीनत्वे निष्ठः। "विवेकहीनः लोके पशुवत्, निःसन्देहं।" "अज्ञानात् विवेकाभावात्, मया पापं कृतम्।" "विवेकहीनः कः सुखं प्राप्नोति? कः दुःखं न प्राप्नोति?" "एषा स्थितिः अनन्ता न भविष्यति; द्वादशवर्षपर्यन्तं स्थास्यति।" "पूर्वस्थितिं प्राप्य पुनः पृथिवीं भोगिष्यसि।" राजा दुःखपीडितः राक्षसीरूपं धृत्वा। रात्रिस्य श्यामलः, भीषाणवपुः, निर्जनवने एकाकिनी विचरति स्म।