शृणुत धर्ममयं कथा-रूपेण, यथोक्तं नृसिंहपुराणस्य सूत्रेषु। न केनचित् पर्वदिने, न च अमावास्यायाम्, केनचित् तु शुक्रवासरे, यज्ञकाले, सोमप्रभवे दिने वा, शिरोमुण्डनकर्म विधिवत् कर्तव्यम् इति विष्णुना निर्दिष्टं त्रिरात्रं विधानम्। जातनक्षत्रं शिरोमुण्डनाय शुभम्, अन्येषां तु कर्मणां तदशुभम्। जन्माष्टमे दिने, यदा चन्द्रः षष्ठ्यष्टम्यन्त्यनक्षत्रेषु न स्यात्, तदा शिरःकर्म सम्पद्यते। न सन्ध्यायाम्, न रात्रौ, न भोजनानन्तरं, न च यात्रायाम् शिरःकर्म कर्तव्यम्। राजपुत्राणां तु पञ्चमे पञ्चमे दिने शिरःकर्म विधानम्। राजाज्ञया, विदुषा ब्राह्मणेन, प्राज्ञेन वा, यज्ञे, मृत्यौ, बन्धमोक्षे वा, शुभकर्मारम्भे, सौभाग्यार्थं, प्रथमतः केशदानं कर्तव्यम्। तृतीयदिने, बीजारूढे नक्षत्रे, शुभवासरे, शुभे मुहूर्ते च, धर्मपत्नीभिः सधर्मचारिण्यादिभिः शुभवाक्यानि भाष्यन्ते, पुण्यं च सञ्जायते। तत्र मृदं गृहित्वा, तीक्ष्णयन्त्रं च, पुनः प्रत्यागच्छेत्। विविधबीजैः संयुतं जलं, पुष्पैः भूषितं च तत्र स्थाप्यते। राज्ञः शिखाबन्धनं एकादश्यां, अन्येषां द्वादश्याम् विधानम्। यत्र यज्ञोपवीतम्, तत्र समृद्धः सन्, संस्कारः सम्पद्यते। निर्दिष्टे वर्षे एव संस्कारः कर्तव्यः, अन्यथा न कर्तव्यः। वेदाधिपाः क्रमशः चन्द्रः, शुक्रः, भौमः, बुधश्च। तेषां मध्ये, तपःप्रभृतिषु पञ्चमासेषु प्रधानकालः। यः विधिविद्, वेदवेदाङ्गविद्, तेन चैत्रे मासि संस्कारः कर्तव्यः। यः दीक्षितः, बलसम्पन्नः, धनसम्पन्नश्च, उत्तमः कर्मविदां, सः ज्येष्ठे मासि तदाचरेत्। त्रयोदशी, दशमी, सप्तमी तिथयः व्रतबन्धनाय शुभाः। अन्यास्तिथयः, द्वितीयात्रितीय षष्ठीनिवृत्ताः, निन्दिताः स्युः। दीक्षायाम् विष्णोः अंशाः, त्रयः मित्रः, पद्मयोनिश्च चिन्त्याः। अष्टादशी संग्रहे, त्रयोविंशति विनाशे निर्दिष्टा। गुरूणां, मृदुप्रवक्तॄणां च, शुक्लकृष्णपक्षयोः दिवसाः शुभाः। दिवसं त्रिधा विभज्य, आरम्भे दिव्यकर्माणि कर्तव्यानि। स्वनिचस्थे, स्वांशे, रिपोः अंशे, रिपुगृहे, स्वांशे, तपसोऽंशे, स्वोच्चस्थे, स्वांशे, स्वराशौ, राशिगणे च स्थिते, सः बहुधनसम्पन्नः, वेदवेदाङ्गनिष्णातः भवति। तपस्वी शुद्धान्ते वेदशास्त्रविशारदः भवति। गुरुणा, भृगुणा, शाखापतिना सह स्थिते, ज्ञानधनसम्पन्नः स्यात्। शाखाधिपेन योगः तपस्विनः लग्ने दुर्लभः त्रिविधे तपसि। पापांशे सन्, सः दरिद्रः, सदा दुःखितः। ततः तपस्वी वेदविद्, धनधान्यसम्पन्नः भवति। लग्ने, अन्ते, मृदुभिः संयुक्ते दृष्टे वा, चतुर्भिः सम्यग्व्यूहे, बलसम्पन्ने, शुभैः सहिते, सर्वे राशयः शुभद्रष्टृदृष्टाः। कदापि न कर्कटांशस्य शुभदृष्टिसंयुक्तेऽपि। एवं नवमांशलग्ने दीक्षाव्रतम् उद्घोष्यते। चन्द्रः षष्ठ्यष्टम्यन्त्यनक्षत्रवर्जिते, शुभराशिसंयुक्ते च, तदा दीक्षायाः कालः निर्दिष्टः।