त एव लोकान् बाधन्ति, अस्मिन् स्थले सुखस्य आशा नास्ति। सर्वेषु लोकेषु तं पापसुखेषु रममाणं देवाः अवगच्छन्तु। दिव्यः तं शीघ्रं विनाशयेत्, अत्र पुनः विचारो न कर्तव्यः। तस्मै सम्यक् प्रणम्य, देवाः स्वर्गं गताः। सः अश्वमेधं नाम परमं यज्ञं आरभत। कपिलः तं पाताले स्थापयामास, यत्र सः स्वयम् स्थितः। विस्मिताः ते लोकान् भूम्यादि आरभ्य अन्वेषयन्ति। पृथिव्या योजनेन योजनेन पृथक् पृथक् सर्वे भूमिसम्पुटं उत्खनन्ति। तस्मिन् विवरेण सर्वे सगरपुत्राः पातालं प्रविशन्ति। तत्र मदोन्मत्ताः मोहिताः अश्वं अन्वेषयन्ति। कपिलस्य समीपे, ध्यानस्थितस्य, अश्वं तं दृष्टवन्तः। हन्तुं संकल्प्य, उद्विग्नचित्ताः वेगेन अभ्यधावन्त। परस्परं ऊचुः—"शीघ्रं तं गृहीत्वा गुप्तं कुर्याम।" लोके गुप्तचराः दुष्टाः च महद् उपद्रवम् उत्पादयन्ति। सर्वेन्द्रियसंयमेन सः आत्मनि आत्मानं स्थापयामास। एवं स्थितः कपिलः तेषां कर्मणां ज्ञाता अभवत्। ते तं पादैः ताडयन्ति, अन्ये भूमिं गृहीतवन्तः। सः लोकबाधकान् प्रति गम्भीरभावेन उक्तवान्। अहंकारमोहितेषु विवेकः न जायते। तद् भक्षयित्वा मानवाः दह्यन्ते—किम् अत्र आश्चर्यं? नदीप्रवाहाः अपि तीरस्थवृक्षान् पतयन्ति। तत्र संपत्तिः सदा वर्धते, अज्ञानं अपि उत्पद्यते। नामसाम्येन धत्तूरः अपि मद्यं ददाति—किम् अद्भुतम्। यथा वायुः अग्नेः मित्रः, विषम् सर्पस्य। यदि सः हानिकार्यं पश्यति, तद् नूनं पश्यति—न संशयः। तद् अग्निः तु सर्वसागरान् तत्क्षणं भस्मीकृतवान्। लोकान्तः समयात् पूर्वमेव आगतः इति चिन्तयन्तः, शोकाभिभूताः आक्रन्दन्ति। ते शीघ्रं सागरं प्रविशन्ति, यतः साधूनां कोपः असह्यः। दिव्यदूतः उक्तवान्—"यत् सर्वं जातम्, यक्षाः तद् जानन्ति।" सः हर्षेण उक्तवान्—"दुष्टाः विधिना दण्डिताः।" यः अधर्मं आचरति, सः स्वयम् शत्रुः इति गण्यते। एवं व्यक्तिः परमशत्रुः इति शास्त्रस्य निष्कर्षः। दुष्टमृत्युना साधूनां उत्साहः जायते। भगवान् तस्य पौत्रं अंशुमन्तं पुत्रं कृतवान्। सः पुनः बुद्धिमन्तं सारं तं आनयितुं नियुक्तवान्। ते पूर्णप्रणिपातेन कपिलं तेजोमयं प्रणम्य। सः शान्तचित्तं शाश्वतं देवेशं प्रति उक्तवान्। साधवः परोपकारे रताः क्षमायाम् स्थिताः। यथा चन्द्रमाः चाण्डालगृहात् स्वदीप्तिं न निवारयति। चन्द्रमाः अपि देवैः उपयुज्यमानः, परमं तुष्टिं ददाति।