शुक्रात् उत्पन्नाः, ताराभिः सदृशाः, केतवः शुभदायकाः सन्ति। ते राजवेश्मसु, वृक्षेषु, पर्वतेषु च उत्पन्नाः, नृपाणां विनाशं कारणं भवन्ति। आवर्तकेतुयोगे चन्द्रः इच्छितं फलम् न ददाति। नव मापनानि—चन्द्र, तारा, गुरु—एवमस्ति। तेषां यथायोग्यं प्रयोगः पृथक् पृथक् व्याख्यायिष्यते। वर्षधारायाः स्त्रीगर्भधारणस्य च नियमः केवलं सावनमापनस्य द्वारा निश्चितः। विवाहे, व्रते, मुण्डने च तिथिवर्षाधिपतयः चन्द्रमापनैः निर्णीयन्ते। गुरुमापनस्य द्वारा प्रभवादि वर्षाणां लक्षणानि निश्चितानि। गुरोः मध्यस्य च गमनात् प्रभवाद्याः षष्टिवर्षाणि गणनीयन्ते। अङ्गिराः, श्रीमुखः, भावः, युवाः, धाता; चित्रभानुः, शुभानुः, तारणः, पार्थिवः, अव्ययः; नन्दनः, विजयः, जयः, मन्मथः, दुर्मुखः; शुभकृत्, शोभनः, क्रोधी, विश्वावसुः, पराभवः; परिभावी, प्रमादी, आनन्दः, राक्षसः, अनलः; दुन्दुभिः, रुधिरः, उद्गरी, रक्ताक्षः, क्रोधनः, क्षयः—एवं ते वर्षाणि। युगः पञ्चवर्षात्मकः, द्वादश युगानि एवम्। पुरन्दरः, लोहितः, त्वष्टा, अहिबुध्न्यः च। तत्र युगवर्षे अग्नि, चन्द्र, नियमाः देवताः अधिपतयः भवन्ति। तदानीं ग्रहगमनं सम्यक् ज्ञात्वा, फलं निश्चितव्यम्। देवेषु तद् दिवसः रात्रिः, कर्काटकादारभ्य दक्षिणायनं सूर्यस्य। उत्तरायणस्य आरम्भे मध्ये च शुभकर्माणि कर्तव्यानि। मधु आरभ्य द्वौ मासौ, तथा ऋतवः शिशिरादारभ्य। कर्काटकादारभ्य वर्षा, शरद्, हेमन्तः दक्षिणायने भवन्ति। नक्षत्रनामकः मासः त्रिंशत्तिथ्यात्मकः। नभस्य, ईष, ऊर्जा, सह, सहस्य—एते मासनामानि। यत्र मासे पूर्णिमा कस्यचित् नक्षत्रे संयोगं गच्छति, तत्र पक्षः देवपितृनामानः—शुक्लः देवस्य, कृष्णः पितृणाम्। तिथीनां अधिपतयः क्रमशः—ब्रह्मा, अग्निः, विरिञ्चिः, विष्णुः, शैलजा; महेन्द्रः, वसवः, नागः, दुर्गा, दण्डधारः। चन्द्र, विश्वेदेवाः, आर्षा—एते पितृणां तिथयः स्मृताः। ताः तिस्रः क्रमशः ज्ञेयाः, शुक्लपक्षे मुख्योपहारदायिनः। अष्टमी, द्वादशी, षष्ठी, चतुर्थी, चतुर्दशी—एते तिथयः। नाडिकाः सागर, मनु, रन्ध्र, अङ्क इत्यादि तत्त्वानुसारं गणनीयाः। अमावास्या, नवमी, विषमनामाभिः तिथिभिः वर्जयित्वा। षष्ठ्यष्टम्योर् तैलस्य प्रयोगः, अष्टम्यां मण्डनं मासे, निर्दिष्टतिथौ। षष्ट्यां, शुक्लपक्षे प्रथमायां, द्वादश्यां, नक्षत्रयोगदिवसेषु। व्यतीपातकाले, संक्रान्तौ, एकादश्यां, चन्द्रयोगदिवसेषु। दशम्यां अमलक्याः फलैः स्नानं कृत्वा। द्वितीयायां धनपुत्रहानिः निश्चितः। या पूर्णिमा दिवसे भवति, सा अनुमति इत्युच्यते।