आत्मा हि पूर्णत्वात् अभेद्यः, इति शास्त्राणां निष्कर्षः। सर्वकर्माणि भाग्ये स्थितानि, इदं जगत् देवैः नियन्त्रितम्। तर्हि, पुरुषाणां स्वाधीनत्वाभावे किं साध्यं, इति पृष्टम्। एतत् दोषस्य मूलं ज्ञात्वा, तस्य नाशनाय कः प्रयत्नः कर्तुं शक्यः? अतः, हे राजन्, निःसंशयं एष देहः दोषस्य मूलम्। यद् भविष्यति, तद् निश्चित्य, पुत्र, अनन्तरं एतान् न हिंसय। ततः, ऋषयः कृतसहिताः सगरं नन्दनं च स्पृष्टवन्तः। स राजा उत्तमव्रतानां ऋषिभिः सह राज्याभिषेकं कृतवान्। हे श्रेष्ठ ऋषे, कश्यपविदर्भयोः पुत्रार्थम्—वनात् आगत्य स राजा सह संवादं कृत्वा स्वाश्रमं गतः। भृगुवंशजः मन्त्रविद् और्वः सन्ततिसिद्ध्यर्थं वरं दत्तवान्। स केशिनीं सुमतिं च हर्षयन् इदं वचः उक्तवान्—"सन्ततिसिद्ध्यर्थं, हे भाग्यशालिनी, यद् इच्छसि तद् वृणु।" केशिनी कुलपरम्परायै एकं पुत्रं वृणा। तस्य पुत्रः केशिन्याः सञ्ज्ञया समञ्जः अभवत्। तम् दृष्ट्वा सर्वे सगराः दुष्टभावाः अभवन्। स पुत्रदोषाय यथानियमं चिन्तनं आरब्धवान्। यथा लोहस्पर्शेन लौहकारैः अग्निः उत्पद्यते, तथा स धर्मशास्त्रज्ञः, सदाचारः, पितृहितपरः आसीत्। नियमपरायणेषु सदा विघ्नाः जायन्ते। स देवांश् परित्यज्य सर्वं भुक्तवान्। कचकग्रहबलात् समुद्राः तस्य सेवायाम् स्थिताः। मद्यपाननिष्ठाः स्वदेहं शोभयन्ति। मित्रैः सह तैः महापापिनः, बलवन्तः, योद्रुमवृक्षान् उपकृत्य उन्मूलनं आरब्धवन्तः। तैः विनाशोपायाय गम्भीरं विचारितम्। छन्नरूपेण ते कपिलं देवाधिदेवम् अगच्छन्। तत्र वृक्षवत् प्रणम्य देवाः तम् स्तुतवन्तः। "नररूपगूढाय विजयी विष्णवे नमः।" "संसारदावान्तरस्य धर्मरक्षणाय पुलिनः।" "त्रासयन्ति समुद्राः, शरणागतान् रक्ष।" "ते लोकान् क्लेशयन्ति, सुखस्य आशा नास्ति।" "पापसुखासक्तं सर्वलोके देवाः जानन्तु।" "दिव्यः तं शीघ्रं नाशयतु, अधिकं विचारणं नास्ति।" सम्यक् प्रणम्य, देवाः स्वर्गं गतवन्तः। स अश्वमेधं परमं यज्ञं आरब्धवान्। कपिलः तं पाताले स्थापयामास, यत्र स स्वयम् स्थितः। विस्मिताः, ते भूम्यादि लोकान् अन्वेषितवन्तः। पृथिव्याः सर्वं तलं पृथक् पृथक् योजनेन उत्खातम्। तस्मिन् विवरेण सर्वे सगरपुत्राः पातालं प्रविष्टवन्तः। तत्र मद्यपानविमूढाः अश्वं अन्वेषितवन्तः।