एकदा धर्मार्थं श्रेयःकामः कश्चित् सर्पाणां सौम्यत्वे कदापि न विश्वासं कर्तव्यमिति निश्चितवान्। यदा तेषां शक्तिर् विपरीता भवति, तदा शीघ्रं स्वस्वभावं प्रकाशयन्ति ते। ये च दुर्बलाः सन्ति, ते अत्यन्तं कारुण्ययुक्तानि वचांसि वदन्ति। दुष्टानां पुण्ये निष्पक्षभावे च कदापि न विश्वासः कार्यः, इति पुनः स्मारितम्। यः पापपत्नीं विश्वसिति, स नूनं मृत इव—नात्र संशयः। एवं दुष्टान् सर्वान् हत्वा, तव प्रसादेन अहं पृथिवीं भुञ्जीय इति कश्चित् उक्तवान्। स सगरस्य शरीरम् उभाभ्यां हस्ताभ्यां स्पृष्ट्वा, इदं वचनम् अवदत्—"मम वचनानि शृण्वन्, त्वं परमां शान्तिं प्राप्स्यसि। किं तु, ये हताः स्वपापेन, तेषां वधेन का कीर्तिः जायते? पुनः पुनः तान् किमर्थं हन्यसि, ये स्वदोषेणैव नष्टाः?" "आत्मा हि अखण्डत्वात् अवध्यः—एष शास्त्रसम्मतः निर्णयः। सर्वे कर्मणः प्रारब्धे स्थिताः; इदं जगत् देवाधीनम्। अतः, ये स्वस्वाधीना न सन्ति, तेषां पुरुषाणां किम् आप्तव्यम्? एष एव पापस्य मूलम् इति ज्ञात्वा, कथं तद्विनाशाय प्रवर्तते कश्चन?" "तस्मात्, राजन्, एष देह एव पापस्य मूलम्—नात्र संशयः। यद् भविष्यति, तत् निश्चित्य, तान् पुत्र न हिंसय।" ततः ऋषयः कृतसहिताः सगरं नन्दनं च स्पृष्टवन्तः। स तैः श्रेष्ठव्रतैः ऋषिभिः सह राजाभिषेकं कृतवान्। हे मुनिश्रेष्ठ, कश्यपविदर्भयोः पुत्राय—स वनात् आगत्य, राज्ञा सह संवाद्य, स्वाश्रमं गतवान्। ततः भृगुवंशसम्भवः मन्त्रज्ञः और्वः, सन्ततिं प्रति वरं दत्तवान्। केशिनीं सुमतिं च हर्षयन्, स इदं वचनम् उवाच—"सन्तत्यर्थं, भवत्यौ यद् इच्छथः, तत् वृणीताम्।" केशिनी एकं पुत्रं कुलवृद्धये वव्रे। तस्याः पुत्रः, हे मुनिवर, समञ्ज इति नाम्ना प्रसिद्धः। तम् अपश्यन्त्यः सर्वाः सगराः दुष्टभावनाः अभवन्। स तु नियमानुसारं पुत्रदोषकर्म विचारयामास। यथा लौहस्पर्शेन तक्षकाः अग्निं प्रज्वालयन्ति, तथा स धर्मशास्त्रविद्, पुण्यशीलः, धर्मात्मा, पितृहिते रतः आसीत्। नियमपराणां सदा विघ्नाः जायन्ते। स देवतान् परित्यज्य, सर्वान् भोगान् उपभुक्तवान्। कचकग्रहबलात् समुद्राः अपि तस्य सेवकाः अभवन्। मद्यपानरताः, स्वदेहान् शोभयन्तः, ते मित्रैः सहिताः महापापिनः, महाबलवन्तः, योध्रुमवृक्षान् मूलतः उत्खातुम् आरब्धवन्तः। ते विनाशस्य उपायं गूढम् विचिन्त्य, गूढरूपिणः सन्तः, देवदेवेश्वरं कपिलं प्रति गतवन्तः। तेषां नमस्कुर्वतां, वृक्षवत् साष्टाङ्गं पतितानां, देवाः कपिलं स्तोतुम् आरब्धवन्तः—"जयतु मानववेषे गुह्यः विष्णुः, धर्मरक्षासेतुः संसारदावानलपार्श्वे। रक्षस्व नः शरणागतान्, येन समुद्राः पीड्यन्ते।