तत्र तु यथेष्टाङ्गुलपरिमाणेन समं मण्डलं लिखेत्। यत्र छायाग्रं स्पृशति, तत्र पूर्वाह्णे चापराह्णे च तद्दत्तं स्यात्। मध्यभागे सूत्रेण दक्षिणोत्तरेण रेखा अंकनीयाः। दिशामध्यमध्ये मत्स्येनैव पार्श्वदिशः परिज्ञेयाः। तत्र दत्तबाहुसूत्राङ्गुलपरिमाणेन यथेष्टं तेजो विचिन्त्यते। एवं छायामण्डलञ्च विषुवन्मण्डलञ्च निर्दिष्टम्। यत्र यथेष्टा छाया विषुवच्च, तत्राग्रं नाम निर्दिश्यते। यदा शङ्कुस्थापनं कृतं तदा विपरीतक्रमेण छाया मीयते। तस्य गुणैः, सम्यग्विधिना, भक्त्या च, फलम् अह्नाम् संख्यानुसारेण लभ्यते। तस्य संस्पर्शात् तेजः, छाया, पत्राद्युत्पत्तिश्च जायते। तेषां छायानां ऊर्ध्वचापः तिर्यञ्चचापश्च सदा दक्षिणस्यैव। शेषांशाः सूर्यस्य तस्य रश्मिचापाः स्युः, वा अग्रभागांशाः। अग्रचापेन विभागं कृत्वा छायागणना बहिर्भागे क्रियते। शेषं दिशाविभागस्य आरम्भः, तस्य चापं त्रिचापेन गुणयेत्। कर्कटकादौ अर्धमण्डलात् हरेत्, तुलादौ तु अर्धमण्डले संविधाय योजयेत्। सूर्यस्य मध्यगत्याः फलम् शनैः शनैः शीघ्रगत्याः पुनः पुनः योगेन लभ्यते। मण्डलगत्याः योगः प्राप्तफलञ्च अह्निशरगतिरीत्या कथ्यते। क्रमेण चापान् एकेन, द्वाभ्यां, त्रिभिश्च विभागयेत्; ते पृथक् पृथक् धनुषः स्युः। स्वस्वविभागे सूर्यचन्द्रादयः - शरदि एकः, हेमन्ते त्रीन्। तैः संयुक्ताः पृथक् संयुक्ताश्च, कर्कटकादिराशयः। भोग्यांशाः गणनीयाः, सायं तु सूर्यस्य यथेष्टस्थित्या। दण्डिकासुभयोर्यथेष्टात् भुक्तांशं हरेत्। शेषं त्रिंशता क्रमशः वृद्ध्वा, मिथ्याफलविभागेन विभजेत्। पूर्वपश्चिमनाडीभ्यः, तद्वत् उदयास्तमयांशैः सह। भोग्यांशस्य यदि न्यूनं, भुक्तस्य यदि अधिकम्। यदि सूर्यरश्म्यंशोऽपि इन्द्रस्यापि न्यूनः, तर्हि ग्रहणं चन्द्रस्य स्यात्। यथा आवरणं सूर्यं, चन्द्रं, भूमिं चावृत्य तिष्ठति, तथा ग्रहणं तानि छादयति। यदावृतं तस्य च स्वावरणस्य, अर्धेन षष्ठांशेन दशगुणेन च मीयते। स्थैर्यकालार्धं अङ्गबाहुप्रमाणेन निश्चितम्। अथवा तत्राधिक्ये, तर्हि तादृशेषु स्पष्टरम्येषु अन्तेषु। अत्र पूर्णान्तः मध्यं स्यात्, अमावास्यायामन्ते त्रिगुणितः। तं भागं दिशया गुणयेत्, द्वयं हरेत्, सूर्यार्धं योजयेत्, हरिः स्यात्। हर्याश्रयो हेम्नि, त्रिगुणितभागे एकं प्रमाणे योजयेत्। बाणाश्रयः षड्गुणेन न्यूनः, एकं प्रमाणे योजयित्वा त्रिगुणं भागं कुर्यात्। षड्वर्णितं शब्दचन्द्राभ्यां, भक्तनमस्कृतनमनदिग्भागं मीयते। तदा छन्नावस्थायामर्धकालत्रिगुणभागेन पत्रं स्थाप्यते। तयोर्गणनया कालार्धं प्रकाशते। जगदधीश्वरः सूर्यादल्पः, नवपञ्चदशभागयुक्तः। आदौ ग्रहमण्डलं दृष्ट्वा, तस्याश्रयं चक्षुषा निरीक्ष्य। यदा स अस्तं याति, तदा संयुक्तं ज्ञेयम्; आगमनगमनयोः कालं प्राज्ञाः निश्चितवन्तः।