शृणुत धर्मज्ञाः, दिव्यगणनायाः रहस्यं यथाक्रमं प्रवक्ष्यामि। यदा कोणाः स्वसत्यमूल्यैः विभज्यन्ते, तदा तद्भागफलात् लब्धं ज्या-गुणनफलम् उपजायते। एतत् फलम् तदा प्रयोज्यते, यदा ज्या-पिण्डः स्वमितिं नष्टवान् स्यात्। तत्र ज्या निष्कास्य, शिष्टम् यथायोग्यं तस्य भेदरूपेण ग्राह्यम्। सूर्यस्य मन्दवृत्तांशाः ‘मानवाः’ इति कथ्यन्ते, चन्द्रस्य तु ‘शीतगोरदाः’ इति। युग्मान्ते ये वृत्तांशाः, ते ‘खाग्नि’, ‘सुरा’, ‘सूर्य’, ‘नवार्णव’ इति नामानि लभन्ते। मङ्गलादीनां युग्मान्ते वृत्तांशाः ‘शौघ्न्य’, ‘युग्मान्त’, ‘अग्नि’, ‘दस्रक’ इति प्रसिद्धाः। विषमराश्यन्ते, द्वितीय-तृतीयमतानुसारतः, ‘विविश्वेय’ च ‘अपर्वता’ इति नामधेयानि विद्यन्ते। विषम-सम-राश्यन्ते गुणाः भुजा-ज्ञा-त्रिज्याभ्यः लभ्यन्ते। तत्र गुणे, भुजा, कोटि, ज्ञा च स्वस्वकोण-लिप्तैः विभज्यन्ते। मकरादिराश्यादौ केन्द्रे कोटिगुणनफलम् ‘धन’ इति विख्यातम्। तस्य च भुजागुणनफलस्य वर्गयोः योगात् मूलम् ‘चलाभिधा’ इति कथ्यते। कर्कटादिराश्यादौ त्रिज्यायां कोटिगुणनफलम् अपनेयम्। भुजागुणनफलम् त्रिज्यावर्गमूलेन विभज्य ग्राह्यम्। एषः विधानः मङ्गलादीनां आदौ चतुर्थे च प्रयुज्यते। ‘शैर्ध्य’, ‘माध्य’, पुनः ‘मांध्य’, ‘शैर्घ्य’ इति चत्वारः क्रमशः। ग्रहाणां धनम् कोणादिभिः तुल्यं तुला-राश्यादौ ग्राह्यम्। तेषां कोणाः सूर्यवत् राशिविभागैः गणनीयाः। कर्कटादौ तद् धनम्, मकरादौ तद् वृत्तांशः इति कथ्यते। स्वस्य मन्दवृत्तांशेन विभज्य लब्धलिप्ताः तद्ग्रहकोणात् ग्राह्याः। ततः शिष्टम् धनुः-चाप-शर-कर्णयोः मध्ये स्थाप्यते। ऋणं यदि अधिकं स्यात्, तदपनेत्वा शिष्टम् वक्रमार्गेण गच्छति। शरः, रुद्रः, चन्द्रार्धम्, सूर्यभागः च पृथिव्याः सन्तानादयः। प्रगतिवृत्तांशः विषुवंशभागेन गुण्यते; क्षितिजवृत्तांशः द्वादशभिः विभज्यते। धनुः ऊर्ध्वं गच्छति चेत्, धनाभावे पृथक् न्यूनम्। दक्षिणतो गच्छति च प्रतिलोमं चेत्, तद् दिनान्ते द्विगुणं भवति। ग्रहकोणाः, सूर्यभागाः, भोगाद्यादिकं च ग्राह्यम्। यत्र गता लिप्ताः षष्ट्या गुण्यन्ते, तत्र भोगकालाः, लब्धकालांशाश्च। गता लिप्ताः षष्ट्या गुण्य, परं भोगकालविभागेन विभज्यन्ते। शिष्टम् ‘बव’, ‘बलव’, ‘कौलव’, ‘तैतिल’, ‘गर’ इति। ‘शकुनि’, ‘नाग’, ‘चतुष्पद’, ‘किंस्तुघ्न’ इत्याद्याः अपि तत्रैव। तत्र यथेष्टाङ्गुल्याः चक्रे समविभक्ताः चिन्हनीयाः। यत्र छायाग्रं स्पृशति, तत्र पूर्वाह्णे अपराह्णे च लभ्यते। मध्ये सूत्रेण दक्षिणोत्तरं रेखा कर्तव्या। मध्ये दिग्भागे मत्स्येन दिशां मध्यं निश्चित्य, उपदिशां च तथा। तत्र दत्तबाहु-सूत्राङ्गुल्याः यथेष्टतेजसा परिगण्यन्ते। छायाचक्रं विषुवच्चक्रं च एवं वर्णितम्। इच्छाछायाविषुवन्मध्ये छायाग्रं नाम लभते। यदा स्थाप्यते शङ्कुः, तदा छाया प्रतिलोमेन मीयते। तस्य गुणात् यथाविधि श्रद्धया च फलं दिनसंख्यया लभ्यते। तेन संसर्गात् तेजः, छाया, पङ्केरुहादीनां विकाशः च जायते। एवं गणितशास्त्रस्य गूढार्थाः, ऋषिभिः प्रतिपादिताः, यथाक्रमं प्रवृत्ताः।