मुनिवर! तत्र राशिभिः बहुभिः विभागस्य फलम्, लघुना च विभागेन यथा स्यात्, तथा निरूप्यते। कालः प्रमाणेन गुणितः, तस्य च फलम् यथातीतकालगुणनात् लभ्यते। बहुना राशिफलात्, स्वल्पराशिमासानां फलं समृद्धमिति कथ्यते। क्षेपाः मिश्रिताः, ताडिताः च, तेषां च विभागः संयोगेन सह, तदनन्तरं फलानि च निर्दिष्टानि। पूर्णः क्रमः प्रवर्तते, श्रेष्ठस्य अपि तद्वद्, समूहवृद्धौ अपि तत्समानमेव। एकस्य फलम्, एकगुणितस्य फलम्, श्रेष्ठगुणके मुख्यं प्रमाणं च यथावत् ज्ञेयम्। अन्यकर्मणः श्रवणस्य क्रमः, शिखरम्, श्रोत्रदोषः, समूहदोषः च परिगण्यन्ते। द्वयोः राश्योः भेदं द्विगुणीकृत्य, तस्य गुणितं तयोः योगे सम्यक् योज्यते। तस्मात् योगात्, हे मुनि, वर्गमूलरूपेण व्युत्पन्नः व्यासः कथ्यते। व्यासः एव बाणः, तस्य च दीर्घता बाणनियमेन व्यासात् लभ्यते। एवं व्यासः अष्टधा विभक्तः, तद्विद्भिः गणकैः प्रमाणीकृतः। चतुर्थांशेन च बाणेन च गुणितं, ततो निष्कास्य, चतुर्गुणं प्रमाणं प्राप्यते। ज्या, बाणः, चापज्या, वृत्तस्य वर्गः च, व्यासेन गुणिता विभागेन च, माध्यमिकं मानम् यथावत् सिध्यति। स्थूलः, मध्यः, न्यूनः च स्थैर्यं, वृत्तलक्षणानि तेषां विभागेन निर्णीयते। व्यासं जलगुणितं, पुनः अङ्गुलिप्रमानस्थैर्येण गुणितं, दीर्घता लभ्यते। पृष्ठं, दीर्घता, स्थैर्यं च परस्परं गुणितानि, अङ्गुलिप्रमाणं यथावत् ददाति। उन्नतिः, व्यासः, दीर्घता च, द्विजश्रेष्ठ, अङ्गुलिप्रमाणेनैव मीयते, नान्यथा। एवं पृष्ठदीर्घते गुणनात्, हस्तप्रमाणं सिध्यति। दीपः, यष्टिः, छिद्रं च, त्रीण्यपि गुणितानि, मुनिश्रेष्ठ, यष्टिप्रमाणं ददाति। यष्टिः, दीपेन अधःछिद्रेण च गुणिता, दीपस्योन्नतिं, विपश्चित्, उत्पादयति। ततः, दीपयष्ट्योः अन्तरम्, छायाग्रभेदेन गुणितम्, प्रकाशविस्तारं जनयति; दीपशिखायाः उन्नतिः त्रिगुणराशिसमाना इति। अधुना, ग्रहस्य माध्यस्थानं, विस्तरेण विना, गणनया व्याख्यास्ये। तत्र चतुरंशः 'वर्ग' अथवा 'पाद' इति कथ्यते। एकत्र सप्तत्येकं, मन्वादिकृतयुगसंयुक्तं, युगानि भवन्ति। सा रात्रिः, विप्रश्रेष्ठ, एवं निरूपिता। ग्रहगति युगारम्भात् निर्णेया। सूर्यगुरुशुक्रराहुपूजनं, पूर्वपापिनां च पूजनं विधेयम्। मङ्गलस्य नेत्राणि दश, त्रयः, अष्ट, षड्रूपाणि निर्दिष्टानि। गुरोः दश, द्वौ, एकं रूपं, तद्वत् आह्वानं च। शनैश्चरस्य षट्, पञ्च, सोमरूपाणि, सर्परूपाणि च विधीयन्ते। राहोः वामभागे स्वाग्निः, संयमः, अश्वः, दशरूपाणि च निर्दिष्टानि। वसूनां रूपे द्वौ, अष्टौ, पर्वतरूपाणि, सप्त पर्वततिथयश्च युगे सन्ति। तिथिक्षये द्वौ, अष्टौ, व्योम, बाणाः, अश्विन्यः च रूपाणि भवन्ति। षट्, त्रयः, अग्निः, वेदः, अग्निः, पञ्च, भास्वररश्मयः मासाः सन्ति। मङ्गलस्य वेदः स्वकीयः, बुधस्य अष्टऋतवः अग्नयः च। शनैश्चरस्य गावः, अग्नयः च राहोः रूपाणि मता। कृतयुगे पर्वतः, चन्द्रः, विजयः, एकः शब्दः, अग्निः, हर्षः च निर्दिष्टः। अस्मिन् वर्तमानयुगे, वर्षाणां नामानि ग्रहानुसारं दीयन्ते। पृथक्, चान्द्रमासाः सौरमासानुसारं विभाग्यन्ते। एवं, भगवन्, गणनापद्धतिः, प्रमाणानि, ग्रहचेष्टाः, पूजाविधानानि, तिथ्यादिरूपाणि, युगविभागः च, शास्त्रानुसारं संक्षेपेणोक्तानि।