एवं संक्षेपतः उक्तं, विस्तारतः तु विविधानि स्थलेषु निरूपितानि। धात्वन्ते ‘अ’ परे सर्वे धातवः, ‘वृङ्’ ‘वृञ्’ इत्येतयोः अपवादं विना, परिहृताः स्मृताः। ‘भञ्ज्’, ‘भुज्’, ‘भ्रस्ज्’, ‘मत्’, ‘जि’, ‘यज्’, ‘युज्’, ‘रुज्’, ‘रञ्ज्’, ‘अवि’, ‘जिर्’, ‘स्वञ्ज्’, ‘इसञ्ज्’, ‘सृज्’ — एते धातवः कीर्तिताः। तत्र ‘शद्’, ‘सदी’, ‘स्विद्यति’, ‘स्कन्दिर्’, ‘हदी’, ‘क्रुध्’, ‘क्षुधि’, ‘बुध्यती’ च, तथैव ‘मन्यः’, ‘अन्ना’, ‘प्क्षिप्’, ‘छुपित’, ‘प्तिप’, ‘स्तृप्यति’, ‘दृप्यती’ इत्यादयः, ‘कृषि’, ‘दंशी’, ‘दिशी’, ‘दृश्’, ‘मृशि’, ‘रुश्’, ‘लिश्’, ‘विश्’, ‘स्पृशः’, ‘कृषिः’ च, ‘वसति’, ‘दहति’, ‘हिदुहः’, ‘नह्मिः’, ‘रुह्लिः’, ‘ह्वहिः’ इत्यादयः धातवः निर्दिष्टाः। अव्ययपदानि चाद्यादीनि, ‘गवयः’ इति; ‘प्राद्याः’ तु दिश्-देश-कालसमुत्थिताः। गणपाठः, सूत्रपाठः, धातुपाठः चोक्ताः। स्थापितानि शब्दाः, वैदिकाश्च लौकिकाश्च, हे नारद। संक्षिप्तेन विधिना यथावत् शब्दनिर्णयः क्रियते। धातु-प्रत्यय-आदेश-लोप-आगमैः शब्दरचना विधीयते। सर्वता अनन्तत्वाच्च, हे नारद, न कश्चन सर्वान् शब्दान् वक्तुं समर्थः। येनेदं केवलं ज्ञानेन धर्मसिद्धिः प्रजासु जायते, तस्य विज्ञानं प्रवक्ष्यामि। गणना, जातकं च, हे ब्राह्मण, स्कन्धसञ्ज्ञितानि संग्रहाः। विचारः, चन्द्रसूर्यग्रहणं, उदास्यं च तथा। जातके राशिभेदाः, ग्रहसम्भवः, जन्मकृत्यं च। कर्म, आयुः, अष्टवर्गः, राजयोगाः, दिव्याः च योगाः। ग्रहस्थितेः फलम्, संयोगयोगाश्च। हानिजन्मनिर्णयः, द्रेष्काणलक्षणं च। तिथिदिवनक्षत्रयोगाः, अर्धतिथिसञ्ज्ञिताः च। चन्द्रस्य शुक्लकृष्णपक्षौ, सर्वनक्षत्राणां ऋतवः च। चूड़ाकर्म, कर्णवेध, मुण्डनं, कर्तर्यादिबन्धनं च। यात्रारम्भः, प्रवेशनं, आकस्मिकवृष्टिः, विशेषकर्माणि च। एवं एकं, दश, शतम्, सहस्रं, दशसहस्रं, लक्षं च। ‘निरवर’, ‘महापद्म’, ‘शङ्कु’, ‘सागर’ इत्यादयः संख्यानि। क्रमतः, अक्रमतः वा, यथाफलमभिप्रेतं संयोगः कार्यः। शुद्धे भाजके, हे मुनि, शेषान्तं भागहरं गुणयेत्, तत्फलम्। शेषे विषमत्वे तु, विषमं त्यक्त्वा मूलं पृथग् स्थापयेत्। तच्च फलम्, हे ब्राह्मण, परित्यज्य, पुनः मूलना विभजेत्। ‘समात्र’ नाम क्रिया निर्दिष्टा, घनस्य नियमः तत्रैव। अन्त्यविषमेन धनं शुद्ध्यति, तन्मूलं कथ्यते। तेन फलेन, यत् पतितं, तथा ‘निघ्नी’ अपि शुद्ध्येत्। परस्परं ग्रहणविमोचनयोः भागाः सम्यक् छेद्याः। भागेषु प्रमाणं, हे मुनि, विज्ञानार्थिनां बोध्यं। समग्रात् भागान् हृत्वा, तेषां स्ववृद्धिभागान् दद्यात्। समेषु भागेषु, अन्ते संयोगः कार्यः, हे मुनि। भिन्नेषु भागेषु, व्यावहारिकं छेदनं, हरणं, गुणनं च फलप्रदं। भागविभागे शेषं ग्राह्यम्, गुणनस्य नियमः अपि। क्रमसिद्ध्यर्थं, प्रत्येकपदे शब्दं कुर्यात्, सर्वत्र शब्दं च। एवं शास्त्रस्य रहस्यं, शब्दानां विज्ञानं, गणितस्य युक्तिं, तथा धर्मसिद्ध्युपायं, नारदाय महर्षये सम्यक् उपदिष्टम्।