सप्त क्यादि-धातवः, सौत्रादि-धातवः, स्तम्भ्वादिकादि-धातवश्च, द्विपक्षीयरूपाः उच्यन्ते। कुधा-आदिभिः द्वाविंशतिः धातवः उदात्तस्वरेण निर्दिष्टाः। परस्मैपद-धातवः स्वरितस्वरेण ग्राह्याः। चुरादिभिः, ञ्यन्त-धातवः, शत-त्रय-म् षड् धातवः संख्यायाः उच्यन्ते। चर्चादि-धातवः, आदृषीयान्त-धातवः, प्यन्त-धातवश्च, अपि गणनायाम् आगच्छन्ति। पदादि-धातवः दश ātmanepada-रूपेण कथिताः। धात्वर्थे मूलशब्दात् विविधा प्रयोगाः स्वीक्रियन्ते। धात्वर्थे, चित्रादि-धातवः, कर्तृ-करण-संबन्धे, अपि ग्राह्याः। स्तोमादि-षोडश-धातवः एवम् दीयन्ते, अन्दातस्य उदाहरणम् इदं। सर्वे सर्वगणगताः, तथा बहुविधार्थकाः अपि विज्ञायन्ते। संक्षेपेण इदं समासेन उक्तम्; विस्तृतव्याख्यानम् इतः तत्र च दीयते। वृङ्-वृञ्-वर्जिताः, सर्वे 'अ'-न्त-धातवः निष्कृताः मन्यन्ते। भञ्ज्, भुज्, भ्रस्ज्, मत्, जि, यज्, युज्, रुज्, रञ्ज्, अवि, जिर्, स्वञ्ज्, इसञ्ज्, सृज् — एते धातवः। शद्, सदी, स्विद्यति, स्कन्दिर्, हदी, क्रुध्, क्षुधि, बुध्यति — एते अपि। मन्यः, अन्ना, पक्षिप्, चुपित, प्तिप, स्तृप्यति, दृप्यति — अपि। क्रुशि, दंशि, दिशि, दृश्, मृशि, रुश्, लिश्, विश्, स्पृशः, कृषि — एते धातवः। वसति, दहति, हिदुहः, नह्मिह्, रुह्लि, ह्वहि, तथा अन्ये च। चाद्याः अव्ययाः, गवयः; प्राद्याः दिश्, स्थान, काल-सम्भवाः। गणपाठः, सूत्रपाठः, धातुपाठः चापि। स्थापिताः शब्दाः, वैदिकाः, लौकिकाः च, हे नारद। संक्षिप्तपद्धत्या यथार्थशब्दनिर्णयः। मूल, प्रत्यय, स्थान, लोप, वृद्धि—एतैः साधनं क्रियते। सर्वात्मना, अनन्तत्वेन, कोऽपि सर्वान् वक्तुं न शक्नोति, हे नारद। यस्य केवलज्ञानात्, जनानां धर्मसिद्धिः जायते। गणना, जातकं, हे ब्राह्मण, स्कन्धाख्यानानि च। प्रश्नः, चन्द्रसूर्यग्रहणम्, उदास्यं चापि। जातके, राशिविभागः, ग्रहसम्भवः, जन्मसम्बन्धी च। क्रिया, आयुः, अष्टगणाः, राजयोगाः, दिव्ययोगाः च। ग्रहस्थितिफलम्, मिश्रयोगाः, समर्थनयोगाः च। जन्मनष्टनिश्चयः, द्रेष्काणलक्षणं चापि। तिथिदिननक्षत्रसंयोगः, अर्धतिथ्याख्याः च। चन्द्रस्य शुक्लकृष्णपक्षः, सर्वनक्षत्रऋतवः च। प्रथमच्छेदनम्, कर्णवेधः, मुण्डनम्, कृपाणबन्धनं च। यात्रारम्भः, प्रवेशः, आकस्मिकवृष्टिः, विशेषकर्माणि च। एकं, दश, शतं, सहस्रं, दशसहस्रं, लक्षं च। निरवरः, महापद्मः, शङ्कुः, समुद्रः चापि। क्रमशः, अक्रमशः वा, यथाफलं संयोजनं कार्यम्। शुद्धविभाजके, हे मुने, शेषगुणितं फलम्। यदि अन्तिमं विषमं, विषमं त्यक्त्वा, मूलं पृथक् स्थाप्यं। तदुत्पन्नं, हे ब्राह्मण, त्यक्त्वा, पुनः मूलना विभाज्यं। एवं, नारद, धातुगणविचारः, शब्दनिर्णयः, जातकविज्ञानं, गणनापद्धतिः च, संक्षेपेण, विस्तरेण च, परमं हितं जनाय प्रदत्तम्।