शृणु, भगवन्! गतीत्यपि नाम्ना दूरस्थानि कीर्त्यन्ते। यानि च निर्णेयं न शक्यन्ते, यानि च "गर्भाय" इत्यादिभिः प्रारभ्यन्ते, तानि अपि एवं गृह्यन्ते। एतेषु यदि धर्मकर्ता विशेषमिच्छेत्, स अपि बहुलत्वेन साध्यते। "रात्रिः", "विम्बी", "कद्रू", "अविष्टु" इत्येतानि वाजसनेयिनां शब्दाः सन्ति। देवाः, सर्वदेवताधिपतिश्च, अत्र समाविष्टाः। "आवाम् शुद्धयतम्", "नः मुखेभ्यः न कश्चन क्लेशः आगच्छेत्" इत्येवम् उक्तम्। "हिरण्मयेन", "पुरुषः परमे व्योमनि" इत्यपि समाहितम्। "तस्मै यज्ञः", "उपस्महे", "स्नात्वा गत्वा, अस्थि पच" इत्यादयः शब्दाः अपि निर्दिष्टाः। "पश्येत्", "न्यस्येत्", "भवेत्", "मापयेत्", "वर्धयेत्" इत्येवं रूपाणि निर्दिष्टानि। "धत्ते" इत्यादीनि रूपाणि, "जनयति" इत्यादयः, "निधेहि" इत्यपि तत्र सन्ति। "सारथिः", "नासारथिः", "नसत्" इत्यादयः, "अम्नर्भुव", "रथ" इत्यादयश्च निर्दिष्टाः। "दत्त्वा", "धृत्वा", "स्वम्", "पुत्रवत्", "नरैः स्तुतः" इत्यादयः अपि उक्ताः। चतुर्विधात् बहुलत्वात् क्रिया-अक्रिये जायते। "भू" इत्यादयः धातवः परस्मैपदाः स्मृताः। "अत्" इत्यादयः चतुस्त्रिंशत् चान्ये परस्मैपदाः, मुनिश्रेष्ठ। "फक्" इत्यादिभिः आरभ्य पञ्चाशद्धातवः उदात्तस्वराः स्मृताः। "गुप्" इत्यादयः द्विचत्वारिंशत् धातवः उदात्ताः कथ्यन्ते। "अण्" इत्यादयः सप्तविंशत् धातवः अपि उदात्ताः। "मव्य", "मुखा" इत्यादयः द्विसप्ततिः धातवः उदात्तेन बद्धाः। "क्षुधा" इत्यादयः द्विपञ्चाशद्धातवः अनुदात्ताः पठ्यन्ते। "द्युत" इत्यादयः द्वाविंशतिः अपि अनुदात्ताः स्मृताः। "ज्वलद्" इत्यादयः द्विपञ्चाशद्धातवः उदात्ताः निर्दिष्टाः। अनुदात्ता नाम क्रियापदानि, "भा", "द्युत्" इत्यादयः अत्र उदात्ताः। "सद्", "आश्रय" इत्यादयः उदात्ताः, "कुचाद्", "वेद" इत्यादयः अपि उदात्ताः। "स्वरित्", "इच्छ्", "भृञ्" इत्यादयः चत्वारः स्वरिताः। "अष्टादश" इत्यादयः आत्मनेपदाः स्मृताः। "हृ" इत्यादयः परस्मैपदाः, "गुप्", "आ", "त्र" इत्येते त्रयः उभयपदप्रयोगाः। "स्कम्भ" इत्यादयः पञ्चदश धातवः परस्मैपदाः। "पच्" इत्यादयः स्वरिताः परस्मैपदाः। "भू" इत्यादयः सहस्रषड् धातवः धातुसञ्ज्ञकाः। "द्विष्" इत्यादयः चत्वारः स्वरितधातवः। "इर्" इत्यादयः त्रयोदश धातवः अनुदात्ताः। "षु" इत्यादयः सप्त धातवः परस्मैपदाः। "घु" इत्यादयः त्रयः अपि परस्मैपदाः। "ष्टुञ्" एक एव धातुः, हे नारद, वैयाकरणैः प्रसिद्धः। "इङ्" धातुः केवलम् आत्मनेपदः, हे नारद। "ञिष्" (स्वप्नार्थकः) अपि परस्मैपदः। "दी", "धी", "वे", "ह्वे" इत्येते आत्मनेपदाः परम्परया स्मृताः, मुनिवर। "ह्नु" धातुः अनुदात्ते प्रयोगे चर्करीतः कथ्यते, मुनिश्रेष्ठ। "दा" इत्यादयः धातवः वेदेषु परस्मैपदाः स्मृताः। एवं, भगवन्, धातुनां, पदानां च, स्वराणां च, प्रयोगविधीनां च, विस्तरेण निरूपणं कृतम्।