प्रथमं तु स्वौजस इति कथ्यते, यः प्रातिपदिकस्वरूपः स्यात्। प्रातिपदिकं नाम यदर्थवत्त्वं युक्तं, धातुप्रत्ययवर्जितं च भवति। द्वितीयं कर्मणि इति निर्दिष्टं, यदा मध्यस्थेन पदेन सह संयुज्यते। यः किञ्चित्कर्म करोति, स कर्ता इति ज्ञेयः, स एव कर्तृत्वं वहति। यस्य प्रति दानकृत्येच्छा प्रवर्तते, स प्रापक इति कथ्यते। यतः किञ्चित् वस्तु निर्गच्छति, येन वा गृह्यते, अथवा यस्मात् अपह्रियते—एवं यदा ‘ङि’ तथा ‘सु’ इत्येताभ्यां संयुज्यते, सप्तमी विभक्तिः जायते, या स्थाननिर्देशाय प्रयुज्यते। यदिच्छितं वा अनिच्छितं वा, तदपादानरूपेण ज्ञेयम्। एतेषु संयुज्यमानं कर्मप्रवचनीयैः सह द्वितीया विभक्तिः प्रयुज्यते। मध्यस्थेषु, सहचरार्थे, हान्यर्थे च उपग्रहणं निर्दिश्यते। जडवस्तुषु, मनःकृत्ये वा अवमानार्थे द्वे विभक्ती प्रयुज्येते। चतुर्थी च प्रयोजनार्थे, ‘तुमुन्’ प्रत्ययार्थे च प्रयुज्यते। सप्तमी कालवस्थायाम् उपयुज्यते, तत्र षष्ठी अपि कदाचित् प्रयुज्यते। विशेष्यनिर्देशे द्वे विभक्ती, कारणनिर्देशाय षष्ठी प्रयुज्यते। हिंसार्थकधातुषु, साधनकर्मणि वा कर्तरि कर्मणि च एता विभक्तयः प्रयुज्यन्ते। ‘भू’ इत्यादिषु धातुषु दश लकाराः परिगण्यन्ते। ‘मि’, ‘वस्’, ‘मस्’, ‘सः’ इत्येतानि आत्मनेपदस्य; ‘पा’, ‘ना’, ‘म्’, ‘प’, ‘ने’, ‘दम्’ इत्येतानि परस्मैपदस्य स्यात्। ‘ए’, ‘वहे’, ‘मह’ इत्येतानि परेषां, विशेषतः विधिलिङादिषु, विकल्परूपेण ज्ञेयानि। ‘युष्मद्’ मध्ये पुरुषस्य, ‘अस्मद्’ प्रथमे पुरुषस्य सूचकं भवति। लट् वर्तमानकाले, अतीतेऽपि अद्यतनं विहाय प्रयुज्यते। विधिलिङादयश्च, आशीर्लिङ्गः द्विविधः स्यात्, हे मुनिश्रेष्ठ। लृट् भविष्यति प्रयुज्यते, यदि धातुः स्वयमेव भविष्यार्थं न दर्शयति। लिट् उदाहरनादिभिः दृष्टः, संहितादिषु प्रकटितः। ‘होतृ’, ‘कार’, ‘सेयम्’, ‘लाङ्गली’, ‘षा’—एतानि रूपाणि परम्परया स्थापितानि। हे मुनिवर, ‘शीतार्त’, ‘सेन्द्र’, ‘सौकार’ इत्यादीनि अपि तादृशानि। एतानि प्रारम्भरूपाणि विष्णवे समर्पितानि; अतः आचार्यस्य अधस्तात् हविः स्थाप्यते। ‘शौरी’ च ‘एतौ’ विष्णवे, ‘इमौ’ दुर्गायै, ‘अमू’ अस्मभ्यं, ‘अर्जुनः’ अपि। ‘षड्’ इह षडित्यर्थे, ‘षण्मातरः’ षट् मातरः, ‘वाक्छुर’ तथा ‘वाक्दस्रिथा’ अपि तादृशे पदे। ‘प्रश्न’ हरिणः षष्ठं रूपम्, ‘कृष्णष्टिका’ अपि तादृशम्। त्वं चक्रपाणिः, त्वं चौरः, त्वं च महाबलवान्। सा शक्तीः गङ्गां मन्यते; यदि हरिः छिन्द्यात्, मरणं; यदि शंकरः, तर्हि नाशः। केशः दृश्यते; अत्र दुर्बलाः सुप्ताः; एते काम्याः, तस्मात् कारणात्। अयं शार्ङ्गधनुर्धरः, अयं रामः; एवं संग्रहः उद्घोष्यते। मम मनः रामे रमते, निर्मले विशुद्धे; हे राम, तुभ्यं नमः। सर्वे गोकुलादयः मित्राणि, हरिः पतिः। दोषरहितः, गोअङ्गयुक्तः, द्वौ, त्रयः, चत्वारः अपि। अष्टमोऽयं महाराजः, चपलरूपचित्तयुक्तः। उशनस् च आवि च पुरुषे, रक्तौ, उपशमचिह्नयुक्तौ। गौः, नौः, रूपाणि, दुग्धम्, क्षुधा, व्योम, कदाचित् विज्ञानम्। नायकः, आपः, वाक्, एवं कर्ता, अधिकता, वातः अपि।