यत्र यत्र स्वरितः स्वरः शब्दे उत्पद्यते, सः स्वभावतः गायनस्य आदौ प्रधानः स्वरः स्यात्, शीघ्रं उच्चार्यते च। यदि कश्चित् ध्वनिः लुप्यते, तत्र न्यूनविरामः भवति; मिश्रितः स्वरः तु “हिङ्गोवर्णः” इति कथ्यते। यदि कस्यचित् उच्चस्वरस्य पूर्वं अन्यः कश्चित् वर्णः स्यात्, तदा चत्वारः आदिस्वराः — कंशः, पुं, स्फुटिः — इति शास्त्रज्ञैः निर्दिष्टाः। यदा पदस्य अन्ते ‘इ’ वर्णः भवति, तस्य अनन्तरं ‘उ’ वर्णः आरभ्यते, अथवा ‘इ’ वर्णान्तस्य पश्चात् द्वौ ‘उ’ वर्णौ आगच्छतः, तदा त्रीणि दीर्घस्वराणि ज्ञेयानि, वर्णसंधौ अपि तानि दृश्यन्ते। यदि बहुषु उच्चस्वरवर्णेषु कोऽपि अनुत्तानः वर्णः अनुगच्छति, तदा द्वौ वा अधिके उच्चस्वरवर्णौ यत्र स्याद्, तत्र ‘र’ अथवा ‘ह’ वर्णयोः कदापि द्वित्वं न भवति। चतुर्थः तृतीयेन सह, द्वितीयः प्रथमेनेति संयुज्यते। यदि अनुगतः वर्णः अन्त्यः भवति, तदा पूर्वः अनन्तः स्यात्। वर्गस्य अन्त्यवर्णाः, ‘श’, ‘ष’, ‘स’ च, वा तैः संयुताः अन्त्यवर्णाः, तृतीयश्चतुर्थयोः च, चतुर्थानन्तरं यः शब्दः आगच्छति, तत्र अनुस्वारः, उपध्मानीयः, मूर्धन्यः च क्रमशः दृश्यन्ते। यत्र सन्धिः दृश्यते, पदान्ते च व्यञ्जनम्, तत्र सन्धौ स्वरः उच्चार्यते, दीर्घश्च भवति। सन्धेः अनन्तरं यः वर्णः आगच्छति, सः तेन नियन्त्रितः इति ज्ञेयम्। अनुस्वारः पदान्ते, तस्य स्वसंबन्धिन्युपसर्गे च, पादस्य आदौ, अन्यस्य पादस्य आदौ, सन्धिषु अवग्रहश्च, पादस्य आदौ अपि, विना विभागेन, सन्ध्यन्ते तिष्ठेत्। शेषः ह्रस्वस्वरः वा ‘हृ’ वर्णः अपि, अथवा अस्पष्टयुग्मम् आदौ, यद् नीचं तद् नीचमेव; यद् समूहस्थं तदपि नीचम्। ‘प्रिय’, ‘दूत’, ‘घृत’, ‘चित्त’, ‘अति’ इत्येतानि शब्दानि नीचस्वरेन उच्चार्यन्ते। शतानां मध्ये, शुद्धानां मध्ये च, पाठः नीचात् उच्चस्वरं प्रति आरोहति। ‘विश्वानर’ इति अक्षरम् तथा ‘ओ’ इति वर्णः स्वरितेन उच्चार्यते; अन्ये अपि एवं, हे नराः। ह्रस्वस्वरः दीर्घवत् क्रियते, यत्र द्विस्वरीभावः दृश्यते। निमेषकालः मात्रेति कथ्यते; अन्ये तु विद्युच्चलनकालम् इति मन्यन्ते। ऋग्वेदस्य स्वराः, वा समसन्धिनः स्वराः, एवं केचित् आहुः। ते जानन्ति यत् स्वरस्य प्रवृत्तिः आद्यवर्णात् शब्दान्तं यावत् भवति। चत्वारः प्रारम्भाः विज्ञेयाः — एषा मम मतिः। ह्रस्वस्वरानन्तरं, आदौ च, यः पश्चात् वत्सः (यः अनुगतः ध्वनिः) सः अपि अग्रे भवति। चतुर्षु प्रारम्भेषु, अन्तरालः मात्रया मीयते। अन्येषां तु अर्धमात्रा; अन्येषां तु अणुमात्रा। ‘प’ इति विषये, अनुगतः वर्णः तस्यैव वर्गस्य भवति; स्पृष्टेषु तु परमेश्वरः प्रयुज्यते। ‘अ’ वर्णः रक्तः इति कथ्यते, ‘त’ वर्णे तु वर्णितः भवति। पूर्वस्य अर्धमात्रा न्यूनतममात्रया दीर्घीक्रियते। रेफः, रंगः, लोपः, कदाचित् अनुनासिकत्वं च दृश्यते। सः स्वरः मृदुः, द्विमात्रपरिमितः च; ‘दधन्वा’ इत्येतत् उदाहरणम् प्रदत्तम्।