तत्र एकदा शिष्याणां गानविद्यायां अभ्यासः प्रवृत्तः। तत्र आचार्यः सूक्ष्मतया स्वराणां दोषान् विवृणोति—यः स्वरः अदृष्टः, उपेक्षितः, भग्नः, अथवा विषमेन आघातेन उत्पन्नः, तस्य गानं न शोभते। यः स्वरः स्वस्थानात् विचलितः, अथवा स्वसीमां अतिक्रामति, सः अपि दोषयुक्तः इति निर्दिष्टम्। अभ्यासार्थं शीघ्रगानं, प्रस्तुते तु मध्यमगानं उपयुक्तम्। एवं पठितं ग्रन्थं शिष्यैः पाठकाभ्यः पाठनीयम्। स्वराणां स्थानानि अपि आचार्यः दर्शयति—उच्चस्वरस्य स्थानं शिरसि, प्रथमस्वरस्य ललाटे, चतुर्थस्वरस्य अधोगानस्य जिह्वायाम्। यदा अङ्गुष्ठः सर्वोच्चे स्थितः, तदा अङ्गुष्ठेन प्रथमस्वरः उत्पद्यते। षष्ठस्वरः अनामिकायाम्, सप्तमः धैवतः कनिष्ठायाम्। स्वरमध्यवर्ती, सदा परिवर्तनीयः, अन्तरालरहितः स्थिरः इति कथितम्। देवाः सर्वोच्चस्वरे जीवन्ति, मनुष्याः प्रथमस्वरे। अन्धजन्माः पितरश्च चतुर्थस्वरे। अधमस्वरे सर्वाणि स्थावरजङ्गमानि भूतेषु वर्तन्ते। ये स्वराः दीप्ताः, दीर्घाः, करुणाः, तथेव मृदु-मध्यमस्वराः। दीप्तिः अधोगानस्य, द्वितीयस्य, चतुर्थस्य च। द्वितीयस्वरस्य अन्तरालानि स्मरणीयानि—मृदु, मध्यम, दीर्घ। दीर्घता अधमस्वरे, मृदुता तस्य विपरीते। ये द्वितीयस्वरे संयताः, ततोऽनन्तरं सर्वोच्चः स्वरः। अत्र संयताः चतुर्थस्वरे गच्छन्ति। अतीवोच्चान्तरालं न कर्तव्यम्, न च स्वरयोः मध्ये। गानगतिः द्विविधा—पदान्ते संधिः, तथा उच्चारयोगेन। स्वरयोः संयतान्तरा लघु, दीर्घ, तीव्रा च। उत्ताने स्वरदीप्तिः ज्ञेयम्, तथा स्वरिते अपि दीप्तिः, यथा विद्वांसः जानन्ति। उत्तानाः, अनुत्तानाः, स्वरितसमूहिताः च दृश्यन्ते। अधुनाऽहं त्रिवर्णस्वराणां पाठे वर्णनं करिष्यामि। यः उदात्तः कथ्यते, ततः स्वरितः अनन्तरं आगच्छति। अक्षरस्य स्वरः यदा अतिक्रान्तः, सः स्वरितः, द्विविधः उच्यते। सः स्वरः सप्तधा ज्ञेयः, यथासम्बन्धं। सप्तस्वराः दक्षिणकर्णश्रवणे स्थापनीयाः। सर्वोच्चात् उच्चतरं नास्ति, अधमात् अधः नास्ति। उच्चाधमयोः मध्ये यः सः 'सम' इति परम्परया कथ्यते। उदात्ते निषादः गान्धारश्च, अनुदात्ते ऋषभः धैवतश्च सम्मिलिताः। यत्र कण्ठ्याः, ऊष्माः, जिह्वमूलोत्पन्नाः वर्णाः भवन्ति, तत्र स्वराः प्रकृत्या जाताः, शीघ्रं, स्पष्टं, स्थिरव्यञ्जनैः उच्चार्यन्ते। अधुनाऽहं स्वराणां लक्षणानि पृथक् वर्णयिष्यामि। 'क' अथवा 'व' इत्यादिना युक्तम् अक्षरम् स्वरितं भवति। यत्र 'इ' उदात्तः भवति, कदाचित् 'प' वा 'व' मध्ये। यत्र 'ए' वा 'ओ' द्वयोः उदात्तयोः उत्पन्नम्, अथवा 'अ' स्पष्टं उच्चार्यते। यः उदात्तस्य अनन्तरं छन्दः आगच्छति, सः स्वरितः भवति। यत्र स्वरितः अवग्रहानन्तरं दृश्यते, यत्र 'इ' अन्येन 'इ' सम्युक्तं दृश्यते, तत्र अपि स्वरितः भवति। इति आचार्यः शिष्येभ्यः स्वरज्ञानस्य गूढतत्त्वानि स्नेहपूर्वकं उपदिशति।