सामगानस्य स्वरविवरणे त्रिविधं अन्तरं ज्ञातव्यं इति श्रूयते। यदि शिक्षायाः अज्ञानं भवति, तदा तेषां गानं स्वरात् विप्रकृष्टं भवति। तादृशी वाणी वज्रवत् यजमानं नाशयति, यथा इन्द्रस्य शत्रुः स्वरदोषेण विनष्टः। एते सामगानाः सोमयागे पठ्यन्ते, अथवा सामे अन्तरं अर्धं भवति। त्वं तु तद् स्पष्टं व्यक्तुं न समर्थः; एवं पाठनस्य नियमः। ऋग्वेदे च सामवेदे च प्रथमः स्वरः उच्चारणीयः। पार्थिवः स्वरः उच्चैः मध्यमैः च स्वरैः संयुक्तः। द्वितीयः च ये अनन्तरः, अन्ते मन्द्रस्वरे समाप्तः, तैत्तिरीयाः चतुर्भिः स्वरैः युक्ताः। हे मुनिश्रेष्ठ, सामगाः मन्द्रं उच्चं च स्वरं उत्पादयन्ति। तथा शतपथे अपि, एते द्वौ स्वरौ वाजसनेयिनां सन्ति। एवं सर्वेषु वेदेषु स्वरप्रयोगः सामान्यः। सामवेदशाखा लघुशब्दा, अर्थसम्पन्ना, श्रेष्ठा च। सा शुद्धा, शुद्धिकरी, शुभा च, यथा तव उद्घोषिता। सप्तस्वराधारितः सप्तकः, एकविंशतिः च मोडाः सन्ति। शञ्जः, ऋषभः, गान्धारः, मध्यमः इत्येते नाम्नः। शञ्जः, मध्यमः, गान्धारः च ग्रामाः इति कथ्यन्ते। स्वर्गः, अभ्रः, गान्धारः च ग्रामस्य त्रयः स्थानानि। मध्यमग्रामे विंशतिः, शञ्जग्रामे चतुर्दश स्वराः। नदी, विशालाः, सुमुखी, चित्रा, चित्रवती, मुखा; आप्यायिनी, विश्वभृता, चन्द्रा, हेमा, कपर्दिनी। शञ्जे उत्तममन्द्रा दृश्यते; ऋषभे अभिरूहता। मध्यमे सौवीरा, हृषिका पञ्चमे स्वरस्थे। निषादे रजनी ज्ञेयम्; सप्त ऋषिमूर्चनाः। सप्त पितृमूर्चनाः, यक्षाणाम् अपि निःसंशयम्। शञ्जः देवाः तुष्ट्वा; ऋषभः ऋषीन् तुष्ट्वा। पञ्चमः स्वरः देवाः, पितरः, ऋषयः च तुष्ट्वा। गीतस्य गुणाः मोडाः च दशधा निर्दिष्टाः। काकस्वरः, मूर्धगतः, अयुक्तस्थानाः; विक्षिप्तः, तालहीनः; एते चतुर्दश दोषाः गानस्य। सौभाग्यवन्तः माधुर्यं इच्छन्ति; अन्ये उच्चस्थलं। गान्धारः सुवर्णवर्णः; मध्यमः मालतीसदृशः। निषादः सर्ववर्णानां स्वीकृतः; एते स्वरवर्णधर्माः। ऋषभः, धैवतः—एते द्वौ क्षत्रियत्वेन माने। शूद्रत्वं अर्धनियमेन निश्चितम्; पतितत्वे निःसंशयम्। यदा मध्यस्वरे अधोवृत्तिः, तदा निषादः शञ्जववर्गे गण्यः। ऋषभः निषादः च—एवं पञ्चमः इदं प्रकारः। धैवतस्य दुर्बलत्वात् मध्यमग्रामः कथ्यते। यत्र धैवतं कम्प्यते, तत्र शञ्जयामः इति कथ्यते। तत् साधारितं ज्ञेयम्; पञ्चमः कैशिकः इति। यत्र विश्रान्तिस्थानं मध्यमे, तत्र कैशिकमध्यमः इति प्रसिद्धम्। एवं वेदस्वराणां विज्ञानं, स्वरप्रयोगः, गुणदोषाः, वर्गविभागः च, विधिवत् उपदिष्टम्।