राज्ञः तस्य मनः स्पर्धया विमुक्तम् अन्यैः सह द्वेषेण समन्वितम्, हैहयैः तालजङ्घादिभिः शत्रुभिः पराजितम् अभवत्। ततः सः महद् सरः दृष्ट्वा परमां तुष्टिम् अवाप्तवान्। तत्र सर्वे पक्षिणः व्याधिना पीडिताः सन्तः स्वयम् अपहृत्य न्यवसन्—एषा महती विस्मयकारिका घटना। पक्षिणः शीघ्रं प्रविश्य, “अत्र वयं वसामः,” इति उक्त्वा, सुखोदकम् उपपित्वा वृक्षस्य मूलम् आश्रित्य स्थितवन्तः। तदा जनाः दोषान् गणयन्तः, “धिक् धिक्,” इति वदन्तः तस्मात् निर्गतवन्तः। सर्वसमृद्धिम् अपि लब्ध्वा, दोषदर्शनात् जनैः निन्द्यते इति तत्रोक्तम्। पक्षिणः, ज्वरनिवृत्तिवत्, परमं संतोषम् अवाप्तवन्तः। स जगतः कर्म च कीर्तिं च नाशयित्वा, द्विजोत्तम, तत्र स्थितः। नास्ति पापम् उपवादसमं, न च मोहः मदसमः। नास्ति स्नेहसमं पाशं, न च विषं संगसमम्। शरीरमनोर्वृद्ध्युपतापेन सः वृद्धः अभवत्। तस्य भुजस्य रोगेण दग्धस्य, सः महात्मा मुनिः मृत्युम् उपागात्। तदा सा पत्नि, बहुधा दीर्घकालम् विलप्य, तं अनुसरितुम् मनसि निश्चितवती। तस्य देहम् चितायाम् स्थाप्य, सा स्वयम् संस्कारान् आरब्धवती। एतत् सर्वम् सः परमध्यानयोगेन ज्ञातवान्। महात्मानः द्वेषरहिताः ज्ञानचक्षुषा पश्यन्ति। सा सती धर्मपत्नी अपि तत्र एव आगता, यत्र तस्य प्रियतमा बाहुः स्थितः। सः महात्मा धर्ममूलानि वचनानि अवदत्—“त्वदीये गर्भे विश्वचक्रवर्ती शत्रुघ्नः वर्तते। रजस्वला स्त्री यदि चितां आरोहति, तदा चिन्तया ग्रस्ताऽपि भवति। नास्ति प्रायश्चित्तम् कपटी उपवादी गर्भघ्नश्च। न च विश्वासघातकस्य। सर्वम् एतत् दुःखम् शमम् एव यास्यति।” तदा सा दुःखवशात् पतिस्य पादौ आलिङ्ग्य रुरोद। सः पुनः अवदत्—“मा रुद, राज्ञि, त्वं परमां श्रियम् अवाप्स्यसि। अतः शोकम् उत्सृज्य, यथाकालम् कर्म कुरु। पापः वा पुण्यवान्, मृत्युः सर्वेषां समः। नगरे वा अन्यत्र वा, दुःखम् अत्रात्यन्तम् अस्ति। अहम् एव दैवम् कारणम् मन्ये; जनाः तस्य नियमे बध्न्यन्ते। कमलवदने, सर्वे प्राणिनः मृत्युवशं गन्तव्यम्। अज्ञाः केवलं बाह्यकारणम् आश्रित्य जनान् मध्ये किल्बिषम् प्रचारयन्ति। विवेकेन पतिस्य कर्म कुरु, स्थिरा भव। कर्मपाशेन बध्यमानस्य दुःखपूर्णं सौख्यरूपम् इव दृश्यते।” एवं दुःखात् मुक्त्वा सा तन्वी, मुनिम् प्रणम्य उवाच—“वृक्षाः न केवलं भोगाय भूमौ फलानि वहन्ति। स एव विष्णुः शुद्धिसंस्थितः धर्मरक्षणे तिष्ठति। स एव हरिः लोकनाथः मानुषरूपम् आश्रित्य स्थितः। मुनयः खलु वदन्ति—सः सर्वदुःखनिवृत्तये एव विद्यते।