स्वस्वशरीरेषु परशरीरेषु च सन्, आत्मा वास्तवतो एक एव तत्त्वमस्ति। भिन्नत्वं तु, यथा वेणुः पादः इत्यादि नामभिः कथ्यते, भेदवशात् जायते। एकत्वं च भिन्नरूपता च बाह्यकर्मणां परिणामात् उद्भवतः। तस्मात्, हे राजन्, ऋभुणा पूर्वं गीतं यथार्थं शृणु। ब्रह्मणः, परमकर्ता, ऋभु नामकः पुत्रः अभवत्। प्राचीनकाले पुलस्त्यस्य पुत्रः निदाघः तस्य शिष्यः अभवत्। स च तत्त्वज्ञानं प्राप्य, अद्वैतभावे अनाभिलाषी अभवत्। हे वीर, देविकातटस्य समीपे नागरानामकपुरी आसीत्। सा पुरी, हे भरतश्रेष्ठ, रम्यैः उद्यानैः परिवेष्टिता आसीत्। सहस्रं दिव्यानि वर्षाणि यदा व्यतीतानि, तदा तस्य पुरी—तस्यै द्वारे सः वैश्वदेवस्वरूपेण दृश्यते स्म। हस्तपादौ प्रक्षाल्य, आसनं कृत्वा, स ब्राह्मणः इत्येव तत्रोपविष्टः। तदा स उवाच—"हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, यत् यद् भोक्तव्यं भवतः गृहे अस्ति..." निदाघपत्नी प्रत्युवाच—"मम गृहे सक्तु, यावक, तण्डुलाः, पिष्टकानि च सन्ति।" तदा स ऋभु पुनरुवाच—"हे द्विज, यत् पक्तमन्नं अस्ति, स्वादु वा अस्वादु वा, तत् दत्तव्यं।" निदाघपत्नी पुनरुवाच—"यत् उत्तमं भोजनं मम गृहे अस्ति, तण्डुलैः वा यवैर् वा, तत् सर्वं दास्यामि।" एवं तया उक्तः, सा स्वाद्वन्नं तस्मै ब्राह्मणाय ददौ। महर्षिः सः, स्वाद्वन्नं प्राप्त्वापि, भोक्तुम् इच्छां न चकार। तदा निदाघः पप्रच्छ—"किम् परितोषः, पुष्टिः वा सम्प्राप्ता ते?" ऋभु प्रत्यवदत्—"क्व वससि, ब्राह्मण? क्व गन्तासि?" स उवाच—"यदा क्षुधावान् पुरुषः अन्नं भुङ्क्ते, तदा तृप्तिः जायते। यथा यूपछिद्रं वह्निना वा भूम्ना वा दग्धं भवति तदा..." ऋभु पुनरुवाच—"क्षुधा तृष्णे, या शरीरधर्मौ, मम न स्तः, हे द्विज। मानसिकं सुखं च संतोषः च मनसो गुणौ एव, हे द्विज। यदा त्वं पृच्छसि—'क्व तव वासः? क्व गमिष्यसि?'—तदा विद्धि, आत्मा सर्वगतः, आकाशवत्। अहं गच्छामि, न तु आगच्छामि; न चैकत्र स्थिरं वासस्थानमस्ति। एषा मे जिह्वा, या 'एतत् स्वादु' इति वदति, त्वया एव निर्मिता। यत् स्वादु इति मन्यते, तद् यदा अस्वादु भवति, तदेव दुःखस्य कारणं। आदौ मध्ये च अन्ते च, किम् अन्नं वास्तवतः सुखस्य कारणम्? एषः अपि देहः पार्थिवः, पार्थिवाणां परमाणूनां संयुतः। शर्करा फलानि च पार्थिवैः परमाणुभिः निर्मितानि।" "चित्तं निगृह्य, हे बुद्धिमन्, एष एव मोक्षोपायः।" इति श्रुत्वा, श्रीनिदाघः सस्मितम् अवादीत्—"मम मोहः विनष्टः, भवतः वचनेन, हे द्विज। अहम् आगतः अस्मि, तुभ्यं परं तत्त्वं स्पष्टरूपेण दास्यामि।" "परमात्मनः स्वरूपं, यः वासुदेवः इति विख्यातः, तद् वक्ष्यामि।" इति सन्देशेन पूजितः, भगवान् अनिर्दिष्टः अपि तत्रतः निर्गतः। सा पुरी एव निदाघस्य ज्ञानदानाय गुरुः अभवत्। स निदाघः महाबलसम्पन्नैः परिवृतः, पार्थिवां पुरीं प्रविवेश।