राजन्, तव विचारितं यज्ञकर्म ऋग्, यजुः, साम्ना सम्पन्नं भवति। यत् तु कृतं कर्म मृदाद्युपादानेन, तथा च विनश्वरद्रव्यैः—दर्भ, समिध्, घृतादिभिः—सम्पद्यते। तत्र विवेकिनः परमं प्रयोजनं अक्षरं स्वीकुर्वन्ति। तदेव निष्फलम् कर्म, अहं तदुत्तमं प्रयोजनं मन्ये। आत्मन्येव ध्यानं, राजन्, परमं प्रयोजनं कथ्यते। परमात्मनः आत्मनः च योगः परमं प्रयोजनं मन्यते। अतः, राजन्, एतानि सर्वेषां श्रेष्ठानि, न संशयः अस्ति। सः एक एव, सर्वव्यापी, समः, शुद्धः, निर्गुणः, प्रकृत्याः परः। सः सत्यम् ज्ञानम् द्वारा साधुभिः विज्ञायते, नाम, वर्गादिभ्यः परे। स्वदेहे परदेहे च, अस्तित्वे अपि, तत्त्वतः एकमेव। भिन्नता, नामभिः—वेणु, पादादि—विभागतः जायते। एकत्वं च भिन्नता च रूपस्य, बाह्यकर्मणः कारणात् उत्पद्यते। शृणु, राजन्, यत् पूर्वं ऋभुणा ऋषिणा गीतम्। ब्रह्मणः पुत्रः ऋभुः नाम्ना अभवत्, सृष्टिकर्ता। प्राचीनकाले पुलस्त्यपुत्रः निदाघः तस्य शिष्यः अभवत्। सत्यज्ञानं प्राप्त्वा, तस्य अद्वैतं प्रति न प्रवृत्तिः अभवत्। वीर, देविकातटे नगरा नाम नगरी आसीत्। सा नगरी, भारतश्रेष्ठ, रम्यैः उद्यानैः परिवृता अभवत्। सहस्रं दिव्यवर्षाणि यदा व्यतीतानि, तस्य नगरी—द्वारस्थः सः वैश्वदेवः दृश्यते स्म। हस्तपादौ प्रक्षाल्य, उपविष्टः सः। "ब्राह्मणश्रेष्ठ, यत् भोजनं तव गृहे भोक्तव्यं—" "मम गृहे सक्तु, यावक, तण्डुलः, पिष्टकानि च सन्ति—" "द्विज, यत् पाकं भोजनं, स्वादु वा, साधारणं वा, देहि।" "यत् उत्तमं भोजनं मम गृहे, तण्डुलेन वा यवेन वा—" इत्येवमुक्तः, तस्य पत्नी तं स्वादु भोजनं ब्राह्मणाय ददौ। महर्षिः, स्वादु भोजनं अपि समर्पितम्, भोक्तुं न इच्छति स्म। "किम् तव परितोषः वा पुष्टिः प्राप्ता?" "क्व स्थास्यसि ब्राह्मण, क्व गन्तासि?" "यदा क्षुधितः जनः भोजनं भुङ्क्ते, ब्राह्मण, तदा तृप्तिः जायते।" "यदा यज्ञशस्त्रं अग्निना वा भूमिना वा आरम्भे दग्धं भवति—" "क्षुधा तृष्णा, शरीरधर्मौ, मम न स्तः, द्विज।" "मानसिकं सुखं च संतोषः—एते मनसः गुणौ, द्विज।" "यदा त्वया पृष्टं, 'क्व स्थासि?' 'क्व गन्तासि?'—तदा विद्धि, पुरुषः सर्वव्यापी स्वभावतः, आकाशवत्। अहं गच्छामि, न तु आगच्छामि; न स्थिरं स्थानं मम।" "एषा जिह्वा मम, या 'एतत् स्वादु' इति वदति, त्वया निर्मिता।" "यत् स्वादु इति मन्यते, तद् यदा अस्वादु भवति, तदेव दुःखस्य कारणम्।" "आरम्भे, मध्ये, अन्ते च, भोजनं किम् सुखस्य कारणं वस्तुतः?" एवं, राजन्, ऋभु-निदाघयोः संवादः आत्मज्ञानस्य, कर्मस्य, तृप्तेः च रहस्यं प्रकाशयति।